भारतातील फूड रेग्युलेटर FSSAI ने मोठा निर्णय घेतला आहे. Sting आणि Red Bull सारख्या एनर्जी ड्रिंक ब्रँड्सना पुढील ९० दिवसांत त्यांच्या उत्पादनांवरील 'एनर्जी' हा शब्द काढून टाकावा लागणार आहे. यामुळे तब्बल **₹13,000 कोटी** बाजारावर परिणाम होणार असून, कंपन्यांना पुरवठा साखळीत व्यत्यय, स्टॉक वाया जाण्याचा धोका आणि ब्रँडिंगमध्ये मोठे बदल करण्याचे आव्हान पेलावे लागणार आहे.
FSSAI ची मोठी कारवाई
भारताची अन्न सुरक्षा नियामक संस्था FSSAI ने एनर्जी ड्रिंक उत्पादकांना मोठा धक्का दिला आहे. July 2026 मध्ये जारी केलेल्या आदेशानुसार, कंपन्यांना पुढील ९० दिवसांच्या आत त्यांच्या उत्पादनांवरील 'एनर्जी' (Energy) हा शब्द आणि तसे दावे मार्केटिंगमधून काढून टाकावे लागतील. FSSAI च्या म्हणण्यानुसार, 'एनर्जी ड्रिंक' ही भारतामध्ये अधिकृतपणे मान्यताप्राप्त फूड कॅटेगरी (Food Category) नाही. तसेच, 'शरीर आणि मनाला नवजीवन देते' असे दावे ग्राहकांची दिशाभूल करणारे ठरू शकतात, असे नियामक संस्थेचे मत आहे.
बाजारावर काय परिणाम होणार?
या निर्णयामुळे भारतातील पेय बाजारातील एका मोठ्या आणि स्पर्धात्मक सेगमेंटवर परिणाम झाला आहे. हा सेगमेंट वार्षिक अंदाजे ₹13,000 कोटी मूल्याचा आहे. PepsiCo चा Sting, Reliance चा Campa Gold Boost, Red Bull, Monster Energy, Hell Energy आणि Adrenaline Rush सारख्या प्रमुख ब्रँड्सना आता त्यांच्या ब्रँडिंग स्ट्रॅटेजीमध्ये (Branding Strategy) बदल करावे लागतील.
कंपन्यांसमोरची आव्हाने
या आदेशामुळे कंपन्यांसमोर तातडीने अनेक आव्हाने उभी राहिली आहेत. काही भागांतील वितरक (Distributors) 'एनर्जी' लेबल असलेले नवीन स्टॉक स्वीकारण्यास कचरत आहेत, कारण अंतिम मुदतीनंतर तो माल विकला न गेल्यास तो वाया जाऊ शकतो. यामुळे काही ठिकाणी पुरवठा साखळीत (Supply Chain) व्यत्यय निर्माण झाला आहे आणि दुकानांमध्ये मालाची टंचाई जाणवत आहे.
कंपन्यांना केवळ पॅकेजिंगमध्ये बदल करून चालणार नाही, तर ज्या मार्केटिंग कॅम्पेन्स (Marketing Campaigns) 'एनर्जी' या मूल्यावर आधारित होत्या, त्यातही मोठे बदल करावे लागतील. या बदलांसाठी मोठा खर्च येऊ शकतो. काही कंपन्या, जसे की PepsiCo, त्यांनी Sting साठी नवीन लेबलिंगचे उत्पादन सुरू केले आहे. मात्र, इतर कंपन्यांकडून याबाबत अधिक सल्लामसलत सुरू आहे.
Indian Beverage Association (IBA) ने FSSAI कडे या निर्णयावर चर्चा करण्यासाठी संपर्क साधला आहे. त्यांच्या मते, ही उत्पादने यापूर्वीपासून अन्न सुरक्षा नोंदणी आणि मंजुरी अंतर्गत विकली जात आहेत. पुरवठा साखळीत व्यत्यय न आणता या बदलांसाठी त्यांना अधिक वेळ हवा आहे.
भविष्यातील दिशा
FSSAI ने असेही सुचवले आहे की, कंपन्यांनी या उत्पादनांना 'कॅफिनेटेड पेये' (Caffeinated Beverages) म्हणून लेबल करावे. मात्र, उद्योग क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, हा शब्द खूप व्यापक आहे आणि ग्राहकांना उत्पादनांमधील फरक समजणार नाही, ज्यामुळे विक्रीवर परिणाम होऊ शकतो.
गुंतवणूकदारांसाठी (Investors) नजीकच्या भविष्यात महसुलात अस्थिरता (Revenue Volatility) येण्याचा धोका आहे. नवीन लेबलिंग, मार्केटिंगमधील बदल आणि शिल्लक राहिलेला स्टॉक व्यवस्थापित करण्यासाठी कंपन्यांना मोठा खर्च करावा लागणार आहे. जर हा बदल व्यवस्थित झाला नाही, तर बाजारातील हिस्सा (Market Share) कमी होण्याचा किंवा ब्रँडचे मूल्य कमी होण्याचा धोका आहे. पुढील तीन महिन्यांत कंपन्या जुना स्टॉक कसा क्लिअर करतात आणि नवीन लेबलिंगची अंमलबजावणी कशी करतात, यावर लक्ष ठेवावे लागेल. मुदतीचे पालन न केल्यास कंपन्यांना दंड किंवा इतर कारवाईला सामोरे जावे लागू शकते.