पॅकेजिंग नियमांमधील बदलाचा परिणाम
सरकारने उत्पादक आणि ग्राहकांना अधिक स्वातंत्र्य देण्याच्या उद्देशाने प्रमाणित नेट क्वांटिटी नियमावली (Standardized Net Quantity Rules) शिथिल केली होती. मात्र, SOPA च्या मते, याउलट परिणाम झाला असून बाजारात गोंधळाचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
बाजारात विविध वजनांचे पॅक्स
1 जानेवारी 2023 पासून, खाद्यतेलाच्या पॅकिंगसाठी निश्चित आकारांचे (Standard Pack Sizes) बंधन सरकारने काढून टाकले. यानंतर बाजारात 350g, 375g, 400g, 440g, 750g आणि 800g अशा विविध वजनांचे (Net Quantities) तेल उपलब्ध झाले आहे. उत्पादकांना आता कोणत्याही वजनाचे पॅक बनवण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य देण्यात आले आहे.
ग्राहकांची फसवणूक आणि विषम स्पर्धा
समान दिसणाऱ्या आणि साधारणपणे एकाच आकाराच्या पाउचमध्ये आता वेगवेगळी वजने येत आहेत. यामुळे ग्राहक दिसण्यावरून किंवा कमी किमतीवरून आकर्षित होऊन लहान पॅक निवडू शकतात, पण प्रत्यक्षात त्यांना तेलाचे दर प्रति लिटर जास्त पडू शकतात. तसेच, तापमानानुसार तेलाचे प्रसरण (Expansion) आणि आकुंचन (Contraction) होत असल्याने, मिलीलिटरमध्ये (ml) माहिती दिल्यास तुलना करणे अधिक कठीण होते.
या बदललेल्या परिस्थितीमुळे प्रामाणिक उत्पादकांना मोठे नुकसान होत आहे. जे उत्पादक अजूनही प्रमाणित आणि पारदर्शक पॅकिंग करत आहेत, ते स्पर्धेत मागे पडत आहेत. बाजारात टिकून राहण्यासाठी त्यांनाही नॉन-स्टँडर्ड पॅकिंगचा अवलंब करावा लागत आहे, जेणेकरून ग्राहकांना कमी किंमत असल्याचा आभास निर्माण करता येईल.
'युनिट सेल प्राईस' ठरले कुचकामी?
SOPA ने 'युनिट सेल प्राईस' (Unit Sale Price) म्हणजेच प्रति ग्रॅम किंवा मिलीलिटरच्या दराचा युक्तिवादही खोडून काढला आहे. सामान्य ग्राहक घाईघाईत खरेदी करताना प्रति युनिट दरांची गणना करत नाही, असे SOPA चे म्हणणे आहे. हे दर सहसा पैशांमध्ये (paise) आणि लहान अक्षरात दिलेले असतात, जे बहुतेक ग्राहकांना वाचता किंवा समजून घेता येत नाहीत. ग्राहक सहसा दिसण्यावर आणि एकूण किमतीवर (Absolute Price) अधिक लक्ष केंद्रित करतात, त्यामुळे ही माहिती फारशी उपयुक्त ठरत नाही.
