DMart चा रेव्हेन्यू धावला, पण मार्जिनवर दबाव? नवीन स्टोअर्स आणि वाढत्या स्पर्धेचा परिणाम

DMart चा टॉप-लाइन वाढला, पण मार्जिन दबावात

Avenue Supermarts (DMart) ने Q4FY26 चे निकाल जाहीर केले आहेत. कंपनीच्या रेव्हेन्यूमध्ये मागील वर्षाच्या तुलनेत 19% वाढ होऊन तो ₹17,200 कोटी पर्यंत पोहोचला आहे. ही वाढ प्रामुख्याने नवीन स्टोअर्स उघडण्याच्या वेगामुळे झाली आहे. तिमाहीत 58 नवीन स्टोअर्स जोडण्यात आली, ज्यामुळे एकूण स्टोअर्सची संख्या 500 झाली आहे. FY26 मध्ये DMart ने 85 नवीन ठिकाणी स्टोअर्स उघडली, जी FY25 मधील 50 स्टोअर्सच्या तुलनेत लक्षणीय वाढ आहे. नवीन CEO च्या नेतृत्वाखाली, या नवीन स्टोअर्सपैकी 70% स्टोअर्स टियर-II आणि टियर-III शहरांमध्ये उघडली जात आहेत, जिथे ऑनलाइन स्पर्धेचा जोर कमी आहे.

मार्जिनवरील दबाव वाढला

वाढता ऑपरेटिंग खर्च (Operating Cost) आणि जनरल मर्चेंडाइज (General Merchandise) तसेच कपड्यांवरील खर्चात झालेली वाढ यामुळे कंपनीच्या ग्रॉस प्रॉफिट मार्जिनवर (Gross Profit Margin) दबाव येत आहे, जे साधारणपणे 14-14.5% च्या आसपास असतात. याचा परिणाम ऑपरेटिंग प्रॉफिट मार्जिनवरही दिसण्याची शक्यता आहे. जलद स्टोअर विस्तारातील गुंतवणुकीमुळे कॅपिटल एम्प्लॉइडवरील परतावा (Return on Capital Employed - RoCE) देखील कमी झाला आहे. FY25 मध्ये RoCE 17.1% पर्यंत घसरला, जो FY24 मध्ये 18.4% होता. FY25 मध्ये कंपनीला ₹750 कोटींचा निगेटिव्ह फ्री कॅश फ्लो (Negative Free Cash Flow) देखील मिळाला, तर भांडवली खर्च (Capital Expenditure) ₹3,300 कोटी होता. विश्लेषकांना FY28 पर्यंत रेव्हेन्यूमध्ये मध्यम ते दीड अंकी वाढ अपेक्षित आहे. पण मर्चेंडाइज विक्रीतील मंद वाढ, जुन्या स्टोअर्सची कमी कामगिरी आणि साध्या स्टोअर विक्रीतील (Same-Store Sales Growth) मर्यादित वाढ मार्जिन वाढीला अडथळा आणू शकते.

तीव्र स्पर्धा: q-commerce चा उदय

भारतातील क्विक कॉमर्स (q-commerce) क्षेत्राची वेगाने वाढ होत आहे आणि ती DMart साठी एक मोठे स्पर्धक आव्हान आहे. सप्टेंबर 2025 पर्यंत हे मार्केट USD 6.64 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे, ज्यामध्ये 12.74% CAGR ने वाढ अपेक्षित आहे. Blinkit 50% पेक्षा जास्त मार्केट शेअरसह आघाडीवर आहे, त्यानंतर Zepto आणि Swiggy Instamart आहेत. Zepto सारख्या कंपन्यांनी FY25 मध्ये ₹11,110 कोटींचा रेव्हेन्यू नोंदवून मोठी वाढ पाहिली आहे. 10-30 मिनिटांत डिलिव्हरी देणारे हे मॉडेल मेट्रो आणि टियर-1 शहरांमधील ग्राहकांच्या सवयी बदलत आहे. Amazon देखील Amazon Fresh वरून AmazonNow या क्विक कॉमर्स सेवेवर अधिक लक्ष केंद्रित करत आहे. DMart टियर-II आणि टियर-III शहरांमध्ये विस्तार करत असले तरी, Amazon सारख्या मोठ्या प्लेयर्सकडून तीव्र स्पर्धा कायम आहे.

व्हॅल्युएशनची चिंता आणि विश्लेषकांची साशंकता

गुंतवणूकदारांची चिंता DMart च्या व्हॅल्युएशन (Valuation) बद्दल आहे. गेल्या पाच वर्षांपासून शेअरचा फॉरवर्ड P/E रेशो (Forward Price-to-Earnings Ratio) सरासरी 90 पट राहिला आहे, तर सध्या तो 97-99x च्या आसपास आहे, जो ऐतिहासिक सरासरी आणि प्रतिस्पर्धकांपेक्षा खूप जास्त आहे. ही उच्च व्हॅल्युएशन वाढत्या रेव्हेन्यू ग्रोथमध्ये घट (जी 30% वरून 20% खाली आली आहे) आणि मार्जिनवरील दबावाशी जुळत नाही. अनेक विश्लेषक सावध आहेत. Kotak Securities ने DMart चे रेटिंग 'Sell' वरून 'Reduce' केले आहे आणि टार्गेट प्राईस ₹4,250 ठेवली आहे. 30 विश्लेषकांपैकी 'Neutral' चा सर्वसामान्य कौल आहे, ज्यामध्ये सरासरी 12 महिन्यांची किंमत लक्ष्य 5.72% घसरणीचे संकेत देत आहे.

धोरणात्मक लक्ष आणि भविष्यातील दृष्टीकोन

DMart ची रणनीती नवीन क्षेत्रात प्रवेश करण्यापूर्वी विद्यमान क्लस्टर्समध्ये विस्तार करण्यावर केंद्रित आहे. त्यांचे ऑनलाइन सेवा, DMart Ready, डिलिव्हरी आणि पिकअप ऑफर करत असूनही मार्केट शेअरसाठी कठीण स्पर्धेला सामोरे जात आहे. स्पर्धक Reliance Retail ने Q4FY25 मध्ये 16.3% वाढीसह ₹78,622 कोटींचा रेव्हेन्यू आणि 29% नफा वाढ नोंदवली आहे. DMart मूल्य रिटेलिंग आणि कमी खर्चाच्या, क्लस्टर-आधारित विस्तारावर लक्ष केंद्रित करत राहील. भारतातील रिटेल मार्केट $1.4 ट्रिलियनचे असून वाढत्या उत्पन्न, शहरीकरण आणि डिजिटल वापरामुळे ते वाढत आहे. DMart च्या वेगाने होणाऱ्या स्टोअर वाढीमुळे महसूल वाढ अपेक्षित आहे, विशेषतः कमी स्पर्धेच्या टियर-II आणि टियर-III शहरांमध्ये. तथापि, मार्जिनवरील सततचा दबाव, तीव्र स्पर्धा आणि उच्च व्हॅल्युएशनमुळे, विस्तारादरम्यान प्रभावी खर्च व्यवस्थापन आणि ऑपरेशनल एफिशिएन्सीवरच नफा टिकून राहणे अवलंबून असेल.