British American Tobacco (BAT) ने जगभरातील आपल्या 9,000 कर्मचाऱ्यांची कपात करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा आकडा अमेरिकेबाहेरील एकूण कर्मचाऱ्यांच्या सुमारे 20% आहे. खर्चात कपात करून व्हेप्स (vapes) आणि निकोटीन पाउचसारख्या (pouches) नवीन उत्पादनांकडे लक्ष केंद्रित करणे, हा यामागील मुख्य उद्देश आहे.
काय घडले?
British American Tobacco (BAT) ने जगभरातील सुमारे 9,000 पदांवर कपात करण्याची घोषणा केली आहे. हा निर्णय अमेरिकेबाहेरील कंपनीच्या एक-पंचमांश (20%) कर्मचाऱ्यांवर परिणाम करणारा आहे. खर्चात कपात करणे आणि आधुनिक निकोटीन पर्यायांवर (nicotine alternatives) व्यवसायाचे लक्ष केंद्रित करणे, हा या मोठ्या पुनर्रचनेचा (restructuring) भाग आहे. हे केवळ कर्मचारी कपात नसून, कंपनीच्या कार्यपद्धतीत मोठा बदल आहे, जिथे ऑटोमेशन (automation), आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) आणि थर्ड-पार्टी आउटसोर्सिंगचा (outsourcing) वापर वाढवला जाईल.
स्मोक-फ्री उत्पादनांकडे वाटचाल
आरोग्याच्या कारणांमुळे आणि कडक नियमांमुळे तंबाखू उद्योगात सिगारेटची मागणी अनेक वर्षांपासून कमी होत आहे. BAT आता 'नॉन-कम्बस्टिबल' (non-combustible) उत्पादने, जसे की व्हेप्स आणि निकोटीन पाउचेसकडे वेगाने वळत आहे. कंपनीचे लक्ष्य आहे की 2028 पर्यंत त्यांच्या एकूण महसुलापैकी अर्ध्याहून अधिक कमाई या पर्यायी उत्पादनांमधून व्हावी. या रणनीतीमुळे BAT थेट Philip Morris International सारख्या प्रतिस्पर्धकांसमोर उभे आहे, ज्यांनी देखील स्मोक-फ्री उत्पादनांमध्ये मोठी गुंतवणूक केली आहे.
खर्च कपात आणि आउटसोर्सिंग
या बदलांना निधी देण्यासाठी, BAT ने 2028 पर्यंत दरवर्षी £600 दशलक्ष (million) वाचवण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे. या योजनेत 5,500 नोकऱ्या कमी करणे आणि आणखी 3,500 पदांचे आउटसोर्सिंग करणे समाविष्ट आहे. या बदलांना पाठिंबा देण्यासाठी, कंपनी Accenture आणि Systems Ltd सारख्या कंपन्यांशी भागीदारी करत आहे, ज्या सेवा केंद्रे (service centers) आणि बॅक-ऑफिसची (back-office) कामे सांभाळतील. कंपनीने दक्षिण आफ्रिकेतील एका सिगारेट उत्पादन युनिटचे नुकतेच केलेले बंद हे या बदलांची सुरुवात आहे. व्यवस्थापनानुसार, कर्मचाऱ्यांसाठी हा निर्णय कठीण असला तरी, कंपनीच्या खर्चाच्या रचनेला भविष्यातील व्यवसाय मॉडेलशी जुळवून घेण्यासाठी हे आवश्यक आहे.
व्यवसायासाठीचे धोके
दीर्घकालीन टिकाऊपणा सुधारण्याचे उद्दिष्ट असले तरी, या रणनीतीमध्ये मोठे धोके आहेत. पहिला म्हणजे अंमलबजावणीचा धोका (execution risk); अनेक देशांमध्ये इतकी मोठी पुनर्रचना करताना सेवेमध्ये किंवा कार्यक्षमतेत व्यत्यय येऊ शकतो. शिवाय, स्मोक-फ्री बाजारपेठ अत्यंत स्पर्धात्मक आहे आणि वेगाने बदलणाऱ्या नियमांच्या अधीन आहे. जगभरातील सरकारे व्हेपिंग आणि निकोटीन पाउचेसवरील नियम सतत अद्ययावत करत आहेत, ज्यामुळे बाजारपेठेच्या वाढीवर मर्यादा येऊ शकतात किंवा कराचा बोजा वाढू शकतो. शेवटी, पारंपारिक सिगारेटच्या व्हॉल्यूममधील घट नवीन उत्पादनांच्या महसुलाच्या वाढीपेक्षा जास्त वेगाने झाल्यास, नफ्यात तात्पुरती घट होण्याचा धोका आहे.
गुंतवणूकदारांनी काय तपासावे?
गुंतवणूकदारांनी कंपनीच्या 'नवीन श्रेणीं'मधून (new categories) येणाऱ्या महसुलावर लक्ष ठेवावे - विशेषतः हे सेगमेंट कमी होत असलेल्या पारंपारिक सिगारेट व्यवसायाच्या तुलनेत किती वेगाने वाढत आहे. तसेच, कंपनीच्या ऑपरेटिंग मार्जिन्सवर (operating margins) लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे, कारण या नवीन उत्पादनांच्या विकास आणि विपणनाची किंमत जास्त आहे. 2028 पर्यंत £600 दशलक्ष ची बचत करण्याचे आश्वासन व्यवस्थापन किती प्रभावीपणे पूर्ण करते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.