AI मुळे मेमरी चिप्स महाग
आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) मुळे डेटा सेंटर्सची मागणी प्रचंड वाढली आहे, ज्यामुळे मेमरी चिप्सच्या किमतीत मोठी उसळी आली आहे. याला 'मेमरी सुपरसायकल' म्हटले जात आहे. हाय-बँडविड्थ मेमरी (HBM) आणि DDR5 सारख्या चिप्सच्या किमतीत प्रचंड वाढ झाली आहे. विशेषतः सर्व्हर आणि पीसी DRAM च्या किमतीत 2026 च्या पहिल्या तिमाहीत 90% पर्यंत वाढ झाली आहे, तर काही तिमाहीत आधीच वाढ झालेली होती. यामुळे पुरवठा साखळीवर (Supply Chain) मोठा ताण येत असून, ही परिस्थिती 2026 ते 2028 पर्यंत कायम राहण्याची शक्यता आहे. वाढत्या किमतींमुळे उत्पादकांना जास्त पैसे देऊनही कंपोनंट्सचा साठा करावा लागत आहे.
प्लास्टिकच्या किमतीही अस्थिर
मेमरी चिप्ससोबतच, प्लास्टिकच्या किमतीही अस्थिर झाल्या आहेत. कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि जागतिक भू-राजकीय तणाव (Geopolitical Tensions), विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत (Strait of Hormuz) सुरू असलेल्या घडामोडींमुळे कमोडिटी रेझिनच्या (Commodity Resin) किमती वाढल्या आहेत. पॉलीथिलीन (PE) आणि पॉलीप्रोपीलीन (PP) सारख्या प्लास्टिकच्या किमतीत 2025 च्या उत्तरार्धापासून 40-50% वाढ झाली आहे. मार्च आणि एप्रिल 2026 मध्ये या किमतीत आणखी $0.10-$0.15 प्रति पौंड वाढ अपेक्षित आहे. यामुळे उत्पादकांवरील खर्चाचा दबाव आणखी वाढला आहे.
कंपन्यांवर आणि ग्राहकांवर परिणाम
या दुहेरी खर्चामुळे, कंपन्यांना एकतर स्वतःचे मार्जिन कमी करावे लागत आहे किंवा वाढलेल्या किमती ग्राहकांवर लादाव्या लागत आहेत. स्मार्टफोनच्या किमती 2026 मध्ये चिप्सच्या तुटवड्यामुळे जवळपास 7% नी वाढण्याची अपेक्षा आहे. सेमीकंडक्टर सेक्टरमध्ये 2025 मध्ये चांगली वाढ झाली होती, पण आता चढ-उतार दिसत आहेत. Micron Technology (MU) सारख्या कंपन्यांचे शेअर्स 26 मार्च 2026 रोजी 4.40% नी घसरले. Micron Technology चा P/E रेशो सुमारे 15.1-15.9 आहे, जो तंत्रज्ञान क्षेत्राच्या सरासरी 29.75 पेक्षा खूप कमी आहे. Qualcomm (QCOM) चा P/E रेशो सुमारे 25.6-26.9 आहे.
धोरणातील धोके
कंपन्या मोठ्या प्रमाणात वस्तूंचा साठा करत आहेत, पण यात मोठा धोका आहे. सतत वाढणाऱ्या किमतींमुळे ग्राहक खरेदी कमी करू शकतात. AI चिप्समुळे Micron Technology सारख्या कंपन्यांना फायदा होत असला तरी, नॉन-AI चिप कंपन्यांना नफ्यात घट आणि बाजारात स्थान गमावण्याचा सामना करावा लागत आहे. भू-राजकीय तणावामुळे तेलाच्या किमती आणि त्यामुळे प्लास्टिकच्या किमतीतील अनिश्चितता यामुळे कंपन्यांना तोटा सहन करावा लागू शकतो, जर मागणीचा अंदाज चुकला किंवा कंपोनंटच्या किमती अचानक कमी झाल्या.
पुढील दिशा
विश्लेषकांच्या मते, AI-चालित मेमरी चिप सुपरसायकल 2028 पर्यंत सुरू राहू शकतो. जागतिक सेमीकंडक्टर मार्केट 2026 मध्ये $975 अब्ज पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे, परंतु ही वाढ प्रामुख्याने AI-संबंधित सेगमेंटमध्ये केंद्रित असेल. ग्राहक इलेक्ट्रॉनिक्स कंपन्यांसाठी, अस्थिर इनपुट खर्च व्यवस्थापित करणे आणि त्याच वेळी ग्राहकांच्या किमती मर्यादेचा विचार करणे हे एक मोठे आव्हान असेल. महागाई वाढण्याची शक्यता पाहता, कंपन्यांना आवश्यक कंपोनंट्स मिळवणे आणि त्याच वेळी उत्पादने बाजारासाठी जास्त महाग होणार नाहीत याची काळजी घेणे आवश्यक आहे.