टँकरवरील हल्ल्याने तेलाच्या किमती वाढल्या
दुबई पोर्टजवळ 'अल-सल्मी' (Al-Salmi) नावाच्या कुवेत-ध्वजांकित तेलवाहू जहाजावर ड्रोन हल्ला झाल्याची बातमी पसरताच, जागतिक बाजारात अमेरिकेच्या वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) क्रूड फ्युचर्सच्या किमतीत 3 डॉलर पेक्षा जास्त वाढ झाली. सुरुवातीला $105.91 प्रति बॅरलवर गेलेला दर नंतर $106.50 च्या आसपास फिरत होता, जे जागतिक तेल पुरवठ्यासाठी महत्त्वपूर्ण असलेल्या पर्शियन गल्फ शिपिंग मार्गांमधील व्यत्ययांमुळे बाजारात किती अस्वस्थता आहे, हे दर्शवते.
वाढत्या हल्ल्यांमुळे पुरवठा साखळी धोक्यात
'अल-सल्मी' टँकरवरील हा हल्ला हा आखाती प्रदेश आणि होर्मुझच्या सामुद्रधुनीमध्ये (Strait of Hormuz) व्यावसायिक जहाजांवर होणाऱ्या हल्ल्यांच्या वाढत्या मालिकेचा एक भाग आहे. फेब्रुवारी महिन्याच्या अखेरीस अनेक क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन हल्ले व्यापारी जहाजांवर झाले आहेत. दुबईच्या अधिकाऱ्यांनी ड्रोन हल्ल्याची पुष्टी केली असून, आगीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी अग्निशमन दल प्रयत्न करत आहे. सुदैवाने, जहाजावरील 24 क्रू मेंबर्सना सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात आले आहे आणि त्यांना कोणतीही इजा झालेली नाही. कुवेत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशनने (Kuwait Petroleum Corp) संभाव्य तेल गळतीबद्दल (oil spill) चेतावणी दिली आहे.
भू-राजकीय तणाव आणि तेलाच्या किमती
इतिहासात असे दिसून आले आहे की मध्य पूर्वेतील अशांततेमुळे तेलाच्या किमती नेहमीच वाढतात. 2024 मध्येच झालेल्या मागील काही हल्ल्यांमुळे दिवसाच्या व्यवहारात 2-3% ची वाढ दिसून आली होती. मात्र, फेब्रुवारीपासून सुरू असलेल्या हल्ल्यांच्या या मालिकेमुळे किमतींमध्ये अधिक काळ टिकणारी अस्थिरता निर्माण होत आहे. विश्लेषकांच्या मते, वाढत्या संघर्षांमुळे क्रूड तेलाच्या किमती प्रति बॅरल $5 ते $10 पर्यंत वाढू शकतात. WTI क्रूड $105 च्या वर जाणे हे पुरवठ्याच्या सततच्या धोक्यांबद्दल वाढती चिंता दर्शवते, ज्यामुळे शुद्धीकरण (refining) आणि वाहतूक खर्चावर परिणाम होऊ शकतो.
पुरवठा विस्कळीत होण्याची भीती
तत्काळ किंमत वाढल्यानंतरही, या सततच्या हल्ल्यांमुळे तेल पुरवठ्याला मोठा धोका निर्माण झाला आहे. तेल निर्यातीसाठी हा प्रदेश शिपिंगवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असल्याने, पुढील व्यत्ययांना तो बळी पडू शकतो. सौदी अरेबियाजवळ ग्रीक कंटेनर जहाजाजवळ प्रोजेक्टाईल्स (projectiles) दिसल्याच्या घटना या प्रदेशात अनिश्चितता निर्माण करण्याचे जाणीवपूर्वक प्रयत्न दर्शवतात. जर हल्ले वाढले किंवा यामुळे व्यापक प्रादेशिक संघर्ष चिघळला, तर आखातातील केंद्रित पायाभूत सुविधा आणि शिपिंग मार्गांमध्ये बिघाड झाल्यास जागतिक ऊर्जा सुरक्षेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. यामुळे दीर्घकालीन किंमत वाढ आणि शिपिंग मार्गांमध्ये महागडे बदल करावे लागू शकतात.
विश्लेषकांना सतत अस्थिरतेचा अंदाज
तज्ञ असा अंदाज वर्तवत आहेत की मध्य पूर्वेतील तणाव 2026 पर्यंत तेल बाजारात अस्थिरता कायम ठेवेल. जरी हा विशिष्ट हल्ला नियंत्रणात आणला गेला तरी, जहाजांवर होणारे हे वारंवारचे हल्ले ऊर्जा पुरवठ्यासाठी कायमचा धोका दर्शवतात. तणाव कमी न झाल्यास किमती आणखी वाढू शकतात. प्रादेशिक अस्थिरता कायम राहिल्यास WTI क्रूडसाठी $110 ते $115 प्रति बॅरल पर्यंतची वाढ अपेक्षित आहे.