Strait of Hormuz संकट: टँकरवरील हल्ल्यांमुळे शिपिंगचा खर्च १ दशलक्ष डॉलर्सपार, भारताच्या चिंतेत भर

वाढत्या तणावाचा जागतिक पुरवठ्यावर परिणाम

जागतिक इंधन पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या हॉर्मूझच्या सामुद्रधुनीमध्ये सुरक्षेचे प्रश्न गंभीर बनले आहेत. केवळ ऑक्टोबर महिन्यात २८ हल्ल्यांच्या घटनांची नोंद झाली आहे. फेब्रुवारी २०२६ पासून आतापर्यंत एकूण ११३ सागरी सुरक्षा घटना घडल्या असून, त्याचा फटका जागतिक सुपर टँकर फ्लीटच्या अंदाजे ३.५% भागाला (सुमारे ३० टँकर) बसला आहे. यामुळे जागतिक ऊर्जा पुरवठा साखळीत अनिश्चिततेचे वातावरण आहे.

भारतावर काय होईल परिणाम?

भारताच्या एकूण क्रूड ऑईल आयातीपैकी मोठा हिस्सा पर्शियन आखातातून येतो. शिपिंग कंपन्यांना द्यावा लागणारा विमा हप्ता (Insurance Premium) आणि सुरक्षेचा वाढता धोका यामुळे सुपर टँकरचे दर आता $१ दशलक्ष च्या पुढे गेले आहेत. जेव्हा शिपिंगचा खर्च वाढतो, तेव्हा भारतासाठी क्रूड ऑईलची 'लँडेड कॉस्ट' (Landed Cost) वाढते.

तेल कंपन्यांच्या मार्जिनवर दबाव

या खर्चवाढीचा थेट फटका Indian Oil Corporation, BPCL आणि HPCL सारख्या सरकारी तेल कंपन्यांना बसू शकतो. जर वाढलेला खर्च त्यांनी ग्राहकांवर (पेट्रोल-डिझेलच्या दरात वाढ करून) टाकला नाही, तर त्यांच्या नफ्याचे मार्जिन (Profit Margins) कमी होऊ शकते. त्याचप्रमाणे Reliance Industries आणि Nayara Energy सारख्या मोठ्या खाजगी रिफायनरीजनाही या पुरवठा साखळीतील जोखीम सांभाळावी लागणार आहे.

आर्थिक महागाईचा धोका

तज्ज्ञांच्या मते, ही परिस्थिती भारतासाठी चिंतेची ठरू शकते. क्रूड ऑईल ही भारताच्या आयात बिलाचा सर्वात मोठा घटक आहे. या पुरवठा साखळीतील अडथळ्यांमुळे रुपयावर दबाव येऊन देशांतर्गत महागाई वाढण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. गुंतवणूकदारांनी आता प्रमुख तेल कंपन्यांच्या निकालांकडे आणि त्यांच्या व्यवस्थापनाकडून ऑपरेटिंग खर्चाबद्दल दिल्या जाणाऱ्या प्रतिक्रियांवर लक्ष केंद्रित करणे गरजेचे आहे.