Sovereign Gold Bond: 220% परतावा! आता पैसे काढायचे की वाट पाहायची?

कॅपिटल गेन्सचा निर्णय बिंदू

SGB 2021-22 Series-III साठी पाच वर्षांची रिडेम्प्शन विंडो (Redemption Window) खुली झाल्यामुळे गुंतवणुकीच्या वाटपाबाबत (Capital Allocation) महत्त्वाचा निर्णय घ्यावा लागणार आहे. 220.56% चा मोठा आकडा आकर्षक दिसत असला तरी, यातून मिळणाऱ्या परताव्याचा खरा फायदा गुंतवणूकदाराच्या टॅक्स लायबिलिटी (Tax Liability) आणि पोर्टफोलिओ पुनर्संतुलनाच्या (Portfolio Rebalancing) गरजेवर अवलंबून असेल. इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशनच्या (IBJA) तीन दिवसांच्या सरासरीवर आधारित रिडेम्प्शन प्राईस, जागतिक अस्थिरतेचा काळ दर्शवते, ज्यामुळे सोन्याच्या किमतीत सातत्याने वाढ झाली आहे.

महागाई विरुद्ध परतावा

या 220% परताव्याची पारंपरिक फिक्स्ड-इन्कम (Fixed Income) साधनांशी तुलना करणे आवश्यक आहे. 2021-2026 या काळात बँक एफडी (FD) वर साधारणपणे 5-6% वार्षिक व्याज मिळत होते, तर SGB मध्ये सोन्याच्या किमतीतील वाढीसोबतच 2.5% वार्षिक व्याजही मिळाले. प्रत्यक्ष सोन्याप्रमाणे साठवणूक खर्च (Storage Costs) किंवा घडणावळ (Making Charges) यांसारखे अतिरिक्त खर्च यात नव्हते. मात्र, सध्याच्या मॅक्रो इकॉनॉमिक (Macro Economic) परिस्थितीचा विचार करणे महत्त्वाचे आहे. जगभरातील मध्यवर्ती बँका महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी पावले उचलत आहेत. जर व्याजदर वाढले, तर सोन्याला इतके मोठे利得 मिळवून देणारे घटक कमी होऊ शकतात, ज्यामुळे बाँड मॅच्युरिटीपर्यंत (Maturity) ठेवल्यास परताव्यावर मर्यादा येऊ शकते.

संधीचा खर्च (Opportunity Cost) आणि जोखीम

पाच वर्षांनंतर हे बाँड्स पुढे ठेवल्यास काही संरचनात्मक जोखीम (Structural Risks) आहेत. यात मुख्य चिंता लिक्विडिटी (Liquidity) आणि सेकंडरी मार्केटमधील (Secondary Market) विक्री तसेच RBI कडून वेळेआधी रिडेम्प्शन (Premature Redemption) करण्याच्या टॅक्स उपचारांची आहे. मुदतीपर्यंत ठेवल्यास कॅपिटल गेन्स टॅक्समधून (Capital Gains Tax) सूट मिळते. पण, पाच वर्षांनी रिडेम्पशन केल्यास, बाँडवरील 2.5% व्याजाचा प्रवाह थांबतो. गुंतवणूकदारांना या अंतिम तीन वर्षांतील व्याज गमावण्याची किंमत आणि त्याच वेळी इक्विटी मार्केट (Equity Market) किंवा हाय-यील्ड डेट इन्स्ट्रुमेंट्समध्ये (High-Yield Debt Instruments) पैसे गुंतवून जास्त परतावा मिळवण्याची शक्यता यावर विचार करावा लागेल. तसेच, मध्यवर्ती बँकांच्या सोन्याच्या खरेदी धोरणांमधील बदल सोन्याच्या किमतीवर परिणाम करू शकतात, ज्यामुळे सध्याची वाढ ही नफा वसुलीसाठी (Profit-Taking) योग्य संधी असू शकते.

धोरणात्मक दृष्टिकोन

आर्थिक सल्लागार (Financial Advisors) सामान्यतः सांगतात की, जे गुंतवणूकदार बचावात्मक पवित्रा (Defensive Posture) घेऊ इच्छितात, त्यांनी उर्वरित तीन वर्षे बाँड ठेवावेत, जेणेकरून संपूर्ण परताव्यावर टॅक्स-फ्रीचा फायदा मिळेल. दुसरीकडे, ज्यांना भांडवल फिरवण्यासाठी (Capital Rotation) लिक्विडिटीची गरज आहे, त्यांनी प्रति ग्रॅम ₹15,512 चे मूल्यांकन एक महत्त्वाची संधी समजावी. एकूणच, परतावा उत्तम असला तरी, हा निर्णय 220% च्या आकड्याच्या भावनिक आकर्षणापासून दूर ठेवून, गुंतवणूकदाराच्या भविष्यातील मालमत्ता वाटपाच्या (Asset Allocation) गरजेनुसार घेतला पाहिजे.