दक्षिण कोरियाच्या Sinokor Group या शिपिंग कंपनीने 'डार्क' टँकर शिपमेंटद्वारे (dark tanker shipments) होर्मुझ सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) कोट्यवधी डॉलर्स कमावले आहेत. जहाजांचे ट्रान्सपॉन्डर (transponders) बंद ठेवून हा मार्ग वापरल्याने, प्रादेशिक तणावाच्या काळात UAE च्या कच्च्या तेलाची निर्यात सुरू ठेवण्यास मदत झाली.
होर्मुझ सामुद्रधुनीतील 'डार्क' जहाजांचा खेळ
जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या होर्मुझ सामुद्रधुनीमध्ये सध्या जहाजांच्या ऑपरेशन्समध्ये मोठा बदल झाला आहे. भू-राजकीय तणावामुळे अनेक कंपन्या आता गुप्त मार्गांचा वापर करत आहेत. दक्षिण कोरियाची शिपिंग कंपनी Sinokor Group, जी Ga-Hyun Chung यांच्या नेतृत्वाखाली आहे, या परिस्थितीत महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे. कंपनीची अनेक टँकर्स (tankers) आपले ऑटोमॅटिक आयडेंटिफिकेशन सिस्टीम (AIS) किंवा ट्रान्सपॉन्डर बंद ठेवतात. या 'डार्क' शिपिंगच्या (dark shipping) पद्धतीमुळे, जहाजे आपली लोकेशन किंवा डेस्टिनेशन न कळवता धोकादायक भागांमधून प्रवास करू शकतात.
कच्च्या तेलाच्या लॉजिस्टिक्समधील मोक्याची भूमिका
एप्रिल महिन्याच्या मध्यापर्यंत, युनायटेड अरब एमिरेट्स (UAE) मधून होणाऱ्या कच्च्या तेलाच्या निर्यातीचा मोठा हिस्सा Sinokor Group च्या जहाजांद्वारे होत असल्याचे Vortexa या ॲनालिटिक्स फर्मच्या डेटामधून समोर आले आहे. या ऑपरेशन्समध्ये अनेकदा 'शटल रन' (shuttle runs) चा समावेश असतो, ज्यात तेल बंदरातून बाहेर सामुद्रधुनीमध्ये वाट पाहत असलेल्या मोठ्या जहाजांवर नेले जाते. अशा प्रकारे निर्यात चालू ठेवून, कंपनीने प्रादेशिक संघर्षानंतरही निर्यातीचे प्रमाण स्थिर ठेवले आहे. यासाठी जास्त धोका पत्करण्याची तयारी आणि विशेष ऑपरेशनल क्षमता आवश्यक आहेत, कारण अशा अस्थिर परिस्थितीत पारंपरिक विमा आणि शिपिंग नियमांना आव्हान दिले जाते.
प्रीमियम शिपिंग दरांमुळे आर्थिक फायदा
पर्सियन गल्फमधील (Persian Gulf) चालू असलेल्या संघर्षामुळे टँकर कंपन्यांचे आर्थिक गणित पूर्णपणे बदलले आहे. जेव्हा प्रादेशिक असुरक्षितता वाढते, तेव्हा गल्फमध्ये प्रवेश करणाऱ्या जहाजांचे भाडे (freight rates) सामान्य दरांपेक्षा तीन ते चार पट वाढू शकते. अहवालानुसार, एप्रिलच्या मध्यापासून सुरू झालेल्या 'शटल रन' द्वारे कंपनीने केवळ तीन टँकर्समधून $60 दशलक्ष ते $120 दशलक्ष इतका मोठा महसूल मिळवला असावा.
Sinokor ने सुपरटँकर्स (supertankers), ज्यात VLCCs (Very Large Crude Carriers) चा समावेश आहे, खरेदी करून आणि भाड्याने घेऊन आपली क्षमता लक्षणीयरीत्या वाढवली आहे. फेब्रुवारी महिन्याच्या अखेरीस, अंदाजानुसार कंपनीकडे जागतिक VLCC फ्लीटचा (fleet) एक मोठा हिस्सा होता, जो आंतरराष्ट्रीय निर्बंधांमध्ये किंवा दीर्घकालीन लीजवर नव्हता. या मोठ्या फ्लीटमुळे कंपनीला धोकादायक भागांमध्ये स्पॉट-रेट शिपिंग मार्केटवर वर्चस्व मिळवता आले आहे, जिथे इतर प्रतिस्पर्धी काम करण्यास कचरू शकतात.
मार्केटचा दृष्टिकोन आणि गुंतवणूकदारांसाठी महत्त्वाचे मुद्दे
अलीकडील युद्धविरामानंतर फ्रेट रेट्समध्ये (freight rates) थोडी घट झाली असली तरी, शिपिंगचा एकूण खर्च ऐतिहासिकदृष्ट्या अजूनही जास्त आहे. कंपनीची या प्रदेशातील उपस्थिती किमान 18 सुपरटँकर्स तैनात करून दिसून येते, ज्यांची एकत्रित क्षमता सुमारे 36 दशलक्ष बॅरल कच्च्या तेलाची आहे. भागधारकांसाठी, पर्शियन गल्फमधील भू-राजकीय परिस्थितीची स्थिरता, ट्रान्सपॉन्डर वापरासंबंधी आंतरराष्ट्रीय नियमांचे बदल आणि 'डार्क' शिपिंग आणि हे वाढलेले फ्रेट रेट्स किती काळ टिकतील, या गोष्टी महत्त्वाच्या ठरतील. आंतरराष्ट्रीय सागरी कायद्यात कोणताही बदल किंवा विमा कंपन्यांकडून वाढता दबाव देखील अशा शिपिंग कंपन्यांच्या नफ्यावर आणि ऑपरेशनल मॉडेलवर परिणाम करू शकतो.