चांदीची स्थिरता: $90 जवळ भाव का अडकले? जागतिक घटक आणि भारतीय बाजाराचा काय परिणाम?

बाजारातील सद्यस्थिती

गेल्या वर्षी 2025 मध्ये झालेल्या मोठ्या तेजीनंतर चांदीच्या दरात सध्या स्थिरता आली आहे. फेब्रुवारी 2026 च्या अखेरीस, COMEX चांदी फ्युचर्सचे दर सुमारे $90.18 प्रति ट्रॉय औंस आहेत. जानेवारीत हेच दर $121.67 च्या विक्रमी उच्चांकावर पोहोचले होते. भारतात, मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर चांदी फ्युचर्सचे भाव ₹2,59,669 ते ₹2,66,000 प्रति किलोग्राम दरम्यान व्यवहार करत आहेत. याउलट, सोन्याचे दर सुमारे ₹160,375 वर स्थिर आहेत. सोने-चांदी गुणोत्तर (75:1 ते 85:1) ऐतिहासिक सरासरीपेक्षा जास्त आहे, ज्यामुळे चांदी सोन्याच्या तुलनेत अजूनही स्वस्त असल्याचे संकेत मिळतात. COMEX चांदी फ्युचर्समध्ये सुमारे 8.99K कॉन्ट्रॅक्ट्स आणि MCX मध्ये 5,700 चा व्हॉल्यूम सक्रिय, परंतु सावध व्यापार दर्शवतो.

मागणी आणि पुरवठ्याचे गणित

चांदीला मागणीचे भक्कम पाठबळ आहे. अनेक वर्षांपासून चांदीच्या पुरवठ्यात तूट आहे, तर सौर ऊर्जा, इलेक्ट्रॉनिक्स, इलेक्ट्रिक वाहने (EVs) आणि AI-आधारित डेटा सेंटर्ससारख्या क्षेत्रांकडून औद्योगिक मागणीत मोठी वाढ झाली आहे. भारत, जो चांदीचा एक प्रमुख ग्राहक आहे, तेथे आर्थिक सुधारणांमुळे ही मागणी वाढत आहे. ऑक्टोबर 2025 मध्येच चांदीची आयात वर्ष-दर-वर्ष 44% वाढली. खाणीतून होणारा पुरवठा कमी आणि जागतिक पातळीवर मागणी वाढल्याने लंडन वॉल्ट्समधील इन्व्हेंटरी कमी झाली आहे आणि भाडे दरही वाढले आहेत.

डॉलरचा दबाव आणि जागतिक अनिश्चितता

सकारात्मक घटकांसोबतच, चांदीला काही मोठ्या मॅक्रोइकॉनॉमिक अडथळ्यांचा सामना करावा लागत आहे. अमेरिकन डॉलरची वाढती मजबुती चांदीच्या किमतींवर थेट परिणाम करते, कारण डॉलर मजबूत झाल्यास आंतरराष्ट्रीय बाजारात चांदी महाग होते. भू-राजकीय तणाव सुरक्षित आश्रय म्हणून सोन्याला मागणी मिळवून देत असला तरी, त्यामुळे बाजारात अस्थिरता वाढू शकते, जी चलन दरातील बदलांमुळे अधिकच तीव्र होऊ शकते.

नफावसुलीचा धोका आणि इतर धोके

2025 मध्ये चांदीच्या दरात झालेली 147% ची मोठी वाढ लक्षात घेता, नफावसुलीचा (profit-taking) धोकाही वाढला आहे. जानेवारीतील उच्चांकावरून झालेली घसरण हेच दर्शवते की बाजार अशा नफावसुलीसाठी संवेदनशील आहे. डॉलरची मजबुती आंतरराष्ट्रीय खरेदीदारांसाठी चांदी कमी परवडणारी बनवू शकते, ज्यामुळे मागणी कमी होऊन किमतींवर दबाव येऊ शकतो. जर जागतिक आर्थिक पुनर्प्राप्ती मंदावली किंवा व्याजदर अपेक्षेपेक्षा जास्त काळ उच्च राहिले, तर औद्योगिक क्षेत्रांमधून येणारी मागणी कमी होऊ शकते. सोन्याच्या तुलनेत चांदी अधिक अस्थिर असल्याने, बाजारातील भावनांमध्ये अचानक बदल झाल्यास किंवा मोठ्या प्रमाणात सट्टेबाजीच्या पोझिशन्स (speculative positions) अचानक विकल्या गेल्यास तिला मोठे धक्के बसू शकतात.

विश्लेषकांचे काय म्हणणे आहे?

2026 साठी विश्लेषकांनी चांदीच्या किमतीचे विविध अंदाज वर्तवले आहेत. J.P. Morgan Global Research ने सरासरी $81 प्रति औंसचा अंदाज दिला आहे, तर काही $100 किंवा त्याहून अधिकची शक्यताही वर्तवत आहेत. Bank of America ने सरासरी $56, $65 पर्यंतचा अंदाज व्यक्त केला आहे. GoldSilver.com च्या विश्लेषकांना मात्र चांदी $100 च्या वर आणि संभाव्यतः $175+ पर्यंत जाण्याची अपेक्षा आहे. हे अंदाज AI आणि हरित ऊर्जेतून येणारी औद्योगिक मागणी, अमेरिकेच्या चलन धोरणाची दिशा आणि डॉलरची मजबुती या घटकांवर अवलंबून आहेत. तांत्रिकदृष्ट्या, COMEX चांदीसाठी $70-$75 आणि $84-$87 हे महत्त्वाचे सपोर्ट झोन आहेत, तर $92-$96 आणि $100-$105 हे रेझिस्टन्स झोन आहेत. या सपोर्ट लेव्हल्सवर टिकून राहणे चांदीच्या वाढीसाठी महत्त्वाचे ठरेल, अन्यथा अल्पकालीन दबाव वाढू शकतो.