चांदीने मारली मोठी उसळी! डॉलर, फेड आणि CME मार्जिनचा खेळावर रोख

चांदीच्या भावात उलथापालथ: काय घडले?

९ फेब्रुवारी २०२६ रोजी आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्पॉट सिल्व्हर (चांदी) च्या भावात 2.91% ची वाढ होऊन तो $80.25 प्रति औंसवर बंद झाला. ही तेजी मागील काही आठवड्यांतील तीव्र घसरणीनंतर आली आहे. जानेवारीच्या 29 तारखेला चांदी $120 प्रति औंसच्या आसपास ऐतिहासिक उच्चांकावर होती, परंतु त्यानंतर अवघ्या काही दिवसांतच 40% ची मोठी घसरण झाली. या अस्थिरतेमागे अनेक जागतिक आणि आर्थिक कारणे आहेत.

घसरणीची कारणे आणि तेजीचा आधार

या उलथापालथीचे मुख्य कारण म्हणजे अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्ह (Fed) च्या संभाव्य धोरणांचे संकेत. फेडरल रिझर्व्हच्या पुढील चेअरपदी केविन वॉर्श (Kevin Warsh) यांच्या नावामुळे डॉलरची किंमत वाढली. वॉर्श हे कठोर आर्थिक धोरणांचे समर्थक मानले जातात, ज्यामुळे बाजारात व्याजदर वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली. याशिवाय, अमेरिका आणि इराण यांच्यातील तणाव कमी होण्याचे संकेत आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांचे चीनसोबतच्या संबंधांवर दिलेले सकारात्मक वक्तव्य यामुळे सुरक्षित गुंतवणुकीचा पर्याय म्हणून चांदीकडे पाहण्याचा कल कमी झाला.

या सर्व पार्श्वभूमीवर, CME ग्रुपने चांदीच्या फ्युचर्स कॉन्ट्रॅक्ट्सवरील मार्जिनची आवश्यकता आक्रमकपणे वाढवली. डिसेंबर 2025 च्या मध्यापासून फेब्रुवारी 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत, मार्जिन 15% वरून 18% पर्यंत वाढवण्यात आले. यामुळे अनेक लीव्हरेज्ड पोझिशन्सवर दबाव आला आणि गुंतवणूकदारांना आपले शेअर्स विकण्यास भाग पाडले गेले, ज्यामुळे किंमती आणखी खाली घसरल्या.

बाजाराचे विश्लेषण: डॉलर, भू-राजकीय घडामोडी आणि ETFs

चांदीची किंमत आंतरराष्ट्रीय डॉलर इंडेक्स (DXY) शी जोडलेली आहे. जेव्हा डॉलर मजबूत होतो, तेव्हा इतर चलनांमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी चांदी महाग होते, ज्यामुळे मागणी कमी होते. फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणांमधील बदलांचे संकेत चांदीसारख्या मौल्यवान धातूंवर लगेच परिणाम करतात, कारण सोन्याच्या तुलनेत चांदीचे मार्केट लहान आहे.

या घसरणीच्या काळात Edelweiss Silver, SBI Silver आणि Nippon India Silver सारख्या ईटीएफ (ETFs) मध्येही मोठी पडझड दिसून आली. गोल्ड-सिल्व्हर रेशो (Gold-Silver Ratio), जो जानेवारीच्या शेवटी 45:1 पर्यंत घसरला होता, तो आता वाढू लागला आहे. मॅक्वेरी (Macquarie) सारख्या विश्लेषकांनी 2026 साठी चांदीचे अंदाज $55 वरून $75 पर्यंत वाढवले आहेत, तर सरासरी अंदाज $62 ठेवला आहे. याउलट, TD Securities ने 2026 साठी सरासरी $65.50/oz चा अंदाज वर्तवला होता, जे अल्पकालीन आणि दीर्घकालीन दृष्टिकोनमधील फरक दर्शवते. 2025-2026 मध्ये चांदीने $120 चा टप्पा ओलांडला होता, पण नंतर तीव्र करेक्शन आले.

संभाव्य धोके आणि पुढील दिशा

बाजारातील ही प्रचंड अस्थिरता अनेक धोके दर्शवते. मागणी आणि पुरवठ्यातील तफावत असूनही, चांदीची किंमत गुंतवणूकदारांच्या भावना आणि जागतिक आर्थिक धोरणांतील बदलांमुळे प्रभावित होते. CME द्वारे मार्जिन आवश्यकतांमध्ये केलेली आक्रमक वाढ ही नियामक हस्तक्षेपाची आठवण करून देते. केविन वॉर्श यांच्या संभाव्य फेड नियुक्तीमुळे व्याजदर वाढण्याची आणि बाजारात पैशाचा ओघ कमी होण्याची शक्यता आहे, जे चांदीसारख्या मालमत्तेसाठी नकारात्मक ठरू शकते. तसेच, डॉलरची मजबूती चांदीसाठी सतत डोकेदुखी ठरू शकते.

भविष्यातील अंदाज

Trading Economics नुसार, चालू तिमाहीच्या अखेरीस चांदी $79.76 प्रति औंस आणि पुढील 12 महिन्यांत $91.05 पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे. मात्र, हे अंदाज आगामी आर्थिक आकडेवारी, विशेषतः अमेरिकेतील नोकरी आणि महागाई अहवाल यावर अवलंबून असतील. फेडरल रिझर्व्हची पुढील दिशा आणि जागतिक भू-राजकीय परिस्थिती चांदीच्या भावावर परिणाम करत राहील. त्यामुळे, गुंतवणूकदारांनी या बाजारात सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे.