Whalesbook
फेडचे कठोर धोरण चांदीसाठी मारक
व्याजदर कपातीबाबत अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हने (Federal Reserve) दिलेले कठोर संकेत (hawkish signals) हे चांदीच्या घसरणीचे प्रमुख कारण आहे. फेडरल रिझर्व्हने या वर्षी व्याजदरात कपात करण्याची शक्यता कमी असल्याचे म्हटले आहे. जागतिक स्तरावर इतर मध्यवर्ती बँकाही (central banks) याच मार्गावर असल्याचे दिसते. अशा परिस्थितीत, जेथे व्याज मिळत नाही अशा चांदीसारख्या मालमत्ता (assets) गुंतवणूकदारांसाठी कमी आकर्षक ठरतात. अमेरिकन डॉलर इंडेक्स (DXY) अनेक महिन्यांच्या उच्चांकाजवळ फिरत असल्याने चांदीवरील दबाव आणखी वाढला.
भू-राजकीय तणावावर डॉलरची मात
मध्य पूर्वेतील वाढत्या तणावाचाही चांदीच्या दरांवर परिणाम झाला. इराणमध्ये संभाव्य लष्करी कारवाईबाबत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केलेल्या विधानांमुळे प्रादेशिक अस्थिरता वाढली आणि ब्रेंट क्रूडसारख्या तेलाचे दर बॅरलमागे $85 च्या वर गेले. सामान्यतः अशा घटना महागाईपासून बचाव (inflation hedge) म्हणून मौल्यवान धातूंना (precious metals) चालना देतात. परंतु, यावेळी मजबूत होत असलेल्या अमेरिकन डॉलरने या भू-राजकीय (geopolitical) परिणामांवर मात केली. मजबूत डॉलरमुळे इतर चलनांमध्ये खरेदी करणाऱ्यांसाठी चांदी महाग होते, ज्यामुळे मागणी घटते.
सोने-प्लॅटिनमला मागे टाकत चांदीची मोठी घसरण
2 एप्रिल 2026 रोजी चांदीच्या दरात झालेली 5.59% ची घसरण, सोन्याच्या सुमारे 0.9% आणि प्लॅटिनमच्या 2.1% घसरणीपेक्षा खूपच मोठी होती. डॉलरची ताकद आणि वाढत्या व्याजदरांच्या शक्यतेमुळे मौल्यवान धातूंवर येणारा व्यापक दबाव यातून दिसून येतो. प्रमुख चांदी-समर्थित एक्सचेंज-ट्रेडेड फंड्स (ETFs) मधून अलीकडे गुंतवणूकदारांनी पैसे काढून घेतल्याचे दिसून आले. चांदीच्या दरातील ही मोठी घसरण दर्शवते की व्याजदरातील बदल आणि डॉलरच्या मजबुतीला ती सोन्यापेक्षा जास्त संवेदनशील आहे, ज्यामुळे सुरक्षित आश्रयस्थान (safe haven) म्हणून तिच्या आकर्षणावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
आर्थिक बदलांप्रती चांदीची संवेदनशीलता
चांदीच्या अलीकडील कामगिरीवरून आर्थिक बदलांविरुद्ध तिची कमजोरी दिसून येते. सोन्याप्रमाणे, जे एक प्राथमिक मूल्य संचय (store of value) आहे, चांदीच्या किमतीवर औद्योगिक मागणी (industrial demand), व्याजदर आणि डॉलरची ताकद यांचा मोठा प्रभाव पडतो. फेडरल रिझर्व्हने उच्च व्याजदर कायम ठेवण्याचा घेतलेला निर्णय चांदीच्या भविष्यासाठी निराशाजनक आहे. भू-राजकीय घटनांमुळे किमतीत तात्पुरती वाढ होऊ शकते, परंतु अमेरिकन डॉलरची सातत्यपूर्ण ताकद, जी फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणांमुळे समर्थित आहे, एक मोठे आव्हान आहे. IndusInd Securities चे वरिष्ठ संशोधन विश्लेषक जिगर त्रिवेदी (Jigar Trivedi) यांनी MCX सिल्व्हर मे फ्युचर्स (MCX Silver May futures) ₹2,34,000 प्रति किलोपर्यंत घसरण्याची शक्यता वर्तवली आहे, कारण जागतिक ट्रेंड्सनुसार आणखी घसरण अपेक्षित आहे. किरकोळ गुंतवणूकदारांनी (retail investors) चलन हालचाली आणि मध्यवर्ती बँकांच्या धोरणांवर लक्ष केंद्रित करावे, जे सध्या तात्काळच्या बातम्यांपेक्षा अधिक प्रभावी आहेत.
चांदीच्या दरांचे पुढील चित्र
विश्लेषकांच्या मते, नजीकच्या काळात चांदीचे भाव एका मर्यादेत (range-bound) राहण्याची शक्यता आहे. हे चालू असलेल्या भू-राजकीय अनिश्चितता, मजबूत होत असलेला अमेरिकन डॉलर आणि मध्यवर्ती बँकांची कठोर धोरणे यावर अवलंबून असेल. गुंतवणूकदारांनी मध्य पूर्वेतील घडामोडी आणि त्यांचा तेलाच्या किमतींवरील परिणाम तसेच अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर योजनांमधील कोणत्याही बदलांवर लक्ष ठेवावे. हॉर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz) सारख्या व्यापारी मार्गांचे उघडणे यांसारख्या घटनांमुळे तेल आणि मौल्यवान धातूंच्या बाजारांवरही परिणाम होऊ शकतो. भारतीय आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारातील ट्रेंड्सचा मागोवा घेणे महत्त्वाचे आहे, कारण आर्थिक दबाव आणि भू-राजकीय जोखीम यांचे हे मिश्रण चांदीच्या किमतीत वाढीसाठी आव्हानात्मक वातावरण दर्शवते.