भारतात १ जुलै २०२६ रोजी चांदीच्या भावात मोठी घसरण झाली आहे. चांदीचा भाव **2.47%** ने घसरून **₹2,22,700** प्रति किलोग्रॅमवर आला आहे. मजबूत होत असलेला अमेरिकन डॉलर आणि वाढलेले ट्रेझरी यील्ड्स (Treasury Yields) यामुळे मौल्यवान धातूंवर दबाव येत आहे.
काय झाले?
१ जुलै २०२६ रोजी भारतीय बाजारात चांदीच्या किमतीत मोठी घसरण झाली. एका किलोग्रॅम चांदीची किंमत आता ₹2,22,700 झाली आहे, जी मागील बंद भावापेक्षा ₹5,650 नी कमी आहे. यामुळे एका ग्रॅम चांदीचा भाव अंदाजे ₹223 झाला आहे. या 2.47% च्या घसरणीमुळे कमोडिटी मार्केटमधील अस्थिरता दिसून येत आहे, ज्याचा परिणाम किरकोळ खरेदीदार आणि चांदीमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांवर होत आहे.
भाव का घसरले?
या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे अमेरिकन डॉलरचे मजबूत होणे. जागतिक बाजारात चांदी डॉलरमध्ये विकली जाते. जेव्हा अमेरिकन डॉलर मजबूत होतो, तेव्हा इतर चलनांमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांना चांदी खरेदी करणे महाग होते, ज्यामुळे जागतिक मागणी कमी होते. तसेच, अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हकडून (US Federal Reserve) संभाव्य व्याजदर वाढीच्या (Monetary Tightening) तयारीमुळे बाजारात सावधगिरीचे वातावरण आहे.
व्याजदराचा परिणाम
गुंतवणूकदार नेहमीच त्यांचे पैसे कुठे गुंतवावेत याचा विचार करत असतात. ते चांदीसारख्या मौल्यवान धातूंची तुलना अमेरिकेच्या सरकारी रोख्यांसारख्या (US Government Bonds) मालमत्तांशी करतात, ज्यातून नियमित व्याज मिळते. अलीकडे, अमेरिकन ट्रेझरी यील्ड्स, म्हणजेच या रोख्यांवर दिले जाणारे व्याजदर, वाढत आहेत. जेव्हा रोख्यांवर जास्त परतावा मिळतो, तेव्हा ते चांदीच्या तुलनेत अधिक आकर्षक पर्याय ठरतात. भांडवलातील हा बदल अनेकदा चांदीसारख्या धातूंच्या किमतीत घट आणतो.
भू-राजकीय घटक आणि तेल
जरी सध्या चांदीवर दबाव असला तरी, इतर कमोडिटीज वेगळ्या पद्धतीने व्यवहार करत आहेत. कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ दिसून येत आहे, WTI क्रूड $70.13 प्रति बॅरलवर पोहोचले आहे. ही वाढ प्रामुख्याने भू-राजकीय चिंतांमुळे आहे, विशेषतः इराणने अमेरिकन अधिकाऱ्यांशी थेट बोलणी करण्यास नकार दिल्यानंतर. अशा तणावांमुळे मध्य पूर्वेतील स्थिरतेबद्दल चिंता वाढू शकते, ज्यामुळे तेलाच्या किमती वाढू शकतात. तथापि, हे धोके चांदीच्या किमती वाढवण्यासाठी पुरेसे ठरलेले नाहीत, कारण मजबूत डॉलर आणि उच्च व्याजदराच्या अपेक्षा सध्या बाजारात अधिक प्रभावी ठरत आहेत.
गुंतवणूकदारांनी काय पहावे?
चांदीच्या किमतींची अल्पकालीन दिशा अमेरिकेकडून येणाऱ्या आर्थिक अहवालांवर, विशेषतः रोजगाराच्या आकडेवारीवर अवलंबून असेल. या आकडेवारीमुळे अमेरिकेची फेडरल रिझर्व्ह व्याजदरांमध्ये कसा बदल करू शकते, हे बाजाराला समजण्यास मदत होईल. जर अर्थव्यवस्था मजबूत राहिली, तर मध्यवर्ती बँक व्याजदर जास्त काळ उच्च ठेवू शकते, ज्यामुळे चांदीच्या किमतींवर दबाव कायम राहू शकतो. दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांसाठी, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सौर ऊर्जा यांसारख्या क्षेत्रांकडून औद्योगिक मागणी (Industrial Demand) हा एक महत्त्वाचा घटक आहे, कारण गुंतवणूक मागणी कमी असतानाही हा घटक चांदीला आधार देतो.