Whalesbook
सोन्यात तेजी, चांदीत मोठी घसरण: नेमके काय घडले?
२७ फेब्रुवारी २०२६ रोजी, जागतिक स्तरावर सुरू असलेल्या भू-राजकीय तणावामुळे (Geopolitical Tensions) आणि व्यापार धोरणांमधील अनिश्चिततेमुळे (Tariff Concerns) Gold आणि Silver च्या फ्युचर्स मार्केटमध्ये तेजी नोंदवली गेली. MCX वर एप्रिल डिलिव्हरीच्या सोन्याचा भाव 0.29% वाढून ₹1,60,172 प्रति १० ग्रॅम झाला, तर मे डिलिव्हरीच्या चांदीत 2.44% ची वाढ होऊन ती ₹2,74,486 प्रति किलोवर पोहोचली. COMEX वरही सोन्यात 0.19% आणि चांदीत 3.16% ची वाढ दिसली.
मात्र, फ्युचर्स मार्केटमधील ही तेजी ETF च्या कामगिरीत प्रतिबिंबित झाली नाही. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये, Gold ETFs नी गुंतवणूकदारांना सरासरी 3% चा परतावा दिला. याउलट, Silver ETFs मध्ये मात्र मोठी घसरण झाली आणि ते 15.66% नी कोसळले. यातून Gold आणि Silver मधील सध्याच्या वेगळ्या बाजारातील गती (Market Dynamics) आणि जोखमीचे स्वरूप (Risk Profiles) स्पष्ट होते.
भू-राजकीय तणाव आणि सुरक्षित गुंतवणूक
सध्या सोन्याला सुरक्षित गुंतवणूक (Safe-haven Asset) म्हणून मागणी वाढत आहे. मध्य पूर्वेतील वाढता तणाव, विशेषतः अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष, यामुळे गुंतवणूकदार सोन्याकडे वळत आहेत. त्याचबरोबर, अमेरिकेच्या व्यापार धोरणांमधील अनिश्चितता आणि काही दिवसांपूर्वी आलेल्या सुप्रीम कोर्टाच्या निकालामुळे (Supreme Court Ruling) बाजारपेठेत अस्थिरता वाढली आहे. अमेरिकन डॉलर इंडेक्स (DXY) मध्ये झालेली घटही सोन्यासारख्या डॉलर-आधारित कमोडिटीजसाठी (Commodities) सकारात्मक ठरली आहे.
जागतिक मध्यवर्ती बँका (Central Banks) अजूनही मोठ्या प्रमाणात सोन्याची खरेदी करत आहेत, ज्यामुळे सोन्याला आधार मिळत आहे. चांदीची मागणी ही सुरक्षित गुंतवणूक आणि औद्योगिक वापर (Industrial Applications) या दोन्हीवर अवलंबून आहे. विशेषतः ग्रीन एनर्जी (Green Energy) क्षेत्रातील सोलर पॅनेल (Solar Panels) आणि इलेक्ट्रिक वाहनांमध्ये (Electric Vehicles) चांदीचा वापर वाढला आहे. त्यामुळे चांदीत जास्त अस्थिरता दिसून येते.
चांदीच्या घसरणीमागील कारणे
मागील वर्षाच्या तुलनेत २७ फेब्रुवारी २०२६ पर्यंत चांदीच्या किमतीत मोठी वाढ झाली होती. जानेवारी २०२६ मध्ये चांदीने $121.64 चा उच्चांक गाठला होता, तर फेब्रुवारी २०२५ मध्ये ती सुमारे $32.23 होती. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये Silver ETFs चा 15.66% चा घसरण हा एक चिंतेचा विषय आहे. याचे कारण चांदीच्या मोठ्या बाजार भांडवलाच्या (Market Capitalization) तुलनेत तिची अधिक अस्थिरता आणि सट्टा बाजारातील (Speculative Sensitivity) प्रतिसाद असू शकते.
जागतिक बँक (World Bank) २०२६ मध्ये कमोडिटीच्या किमतीत 7% घट होण्याची शक्यता वर्तवली आहे, ज्यामुळे औद्योगिक मागणीवर अवलंबून असलेल्या चांदीसाठी हे एक आव्हान ठरू शकते. जर भू-राजकीय तणाव कमी झाला किंवा फेडरल रिझर्व्हने (Federal Reserve) व्याजदरात बदल केले, तर सोन्यासारख्या सुरक्षित गुंतवणुकीची मागणी कमी होऊ शकते.
भविष्यातील वाटचाल
UBS सारख्या ब्रोकरेज कंपन्यांनी सोन्याचा भाव $6,200 प्रति औंसपर्यंत जाण्याची शक्यता वर्तवली आहे. मात्र, चांदीच्या ETF मधील अलीकडील तीव्र घसरण गुंतवणूकदारांसाठी एक धोक्याची सूचना आहे. यामुळे चांदीच्या किमतीतील सट्टा आणि जागतिक आर्थिक परिस्थितीचा त्यावर होणारा परिणाम याकडे लक्ष देणे आवश्यक आहे.