सोन्या-चांदीच्या ईटीएफची तुफानी तेजी! गुंतवणूकदारांना मोठा परतावा, पण जोखीमही मोठी?

बाजारातील बदलत्या संकेतांमुळे गुंतवणूकदार सोन्या-चांदीकडे सुरक्षित गुंतवणुकीसाठी वळले आहेत. डॉलरच्या घसरणीमुळे, वाढत्या महागाईच्या भीतीमुळे आणि मध्य पूर्वेतील तणावामुळे सोन्याचे दर $5,000 प्रति औंसच्या वर गेले आहेत. तर चांदीनेही $81 प्रति औंसचा टप्पा ओलांडला आहे. काही अहवालानुसार, 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत सोने $5,595 प्रति औंसपर्यंत आणि चांदी $122 प्रति औंसपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे.

पण या प्रचंड परताव्यासोबत मोठी जोखीम (Volatility) देखील आहे. 2026 च्या सुरुवातीला तर चांदीच्या दरात एकाच दिवसात तब्बल 30% ची मोठी घसरण झाली होती, तर सोन्याच्या दरातही 10% नी भाव खाल्ला होता. यामागे CME मार्जिनची (Margin) वाढ आणि स्पेकुलेटिव्ह (speculative) गुंतवणूकदारांचे मोठे व्यवहार कारणीभूत ठरले. या काळात ईटीएफच्या नेट असेट व्हॅल्यू (NAV) आणि बाजारातील किमतीत मोठी तफावत दिसून आली. उदाहरणार्थ, iShares Silver Trust (SLV) जानेवारी 2026 मध्ये तब्बल 19.33% डिस्काउंटने (Discount) ट्रेड करत होता.

भारतातील ईटीएफ बाजारातही (ETF Market) सोन्या-चांदीचा दबदबा वाढला आहे. जानेवारी 2026 पर्यंत गोल्ड आणि सिल्व्हर ईटीएफमधील एकूण मालमत्ता (AUM) ₹3 लाख कोटी ओलांडली आहे. Nippon India Mutual Fund या क्षेत्रात आघाडीवर असून, त्यांनी ₹1 लाख कोटी पेक्षा जास्त AUM सांभाळले आहे. त्या खालोखाल ICICI Prudential MF (₹48,165.7 कोटी), HDFC MF (₹34,075.7 कोटी) आणि SBI MF (₹33,103.6 कोटी) यांचा क्रमांक लागतो. या ईटीएफचे एक्सपेंस रेशो (Expense Ratio) साधारणपणे 0.40% ते 0.56% पर्यंत आहेत, तर जागतिक स्तरावर iShares Gold Trust (IAU) चा एक्सपेंस रेशो 0.25% इतका कमी आहे.

इतका चांगला परतावा मिळूनही, या ईटीएफमध्ये अनेक धोके आहेत. सोन्या-चांदीच्या किमतीतील प्रचंड चढ-उतार (Volatility) हे मोठे आव्हान आहे. कमोडिटी फ्युचर्सवर (Commodity Futures) आधारित असल्याने ट्रॅकिंग एरर (Tracking Error) किंवा NAV पासून किमतीत मोठी तफावत येऊ शकते. फेडरल रिझर्व्हचे (Federal Reserve) व्याजदरातील निर्णय किंवा डॉलरची मजबुती यांसारख्या घटकांमुळे मार्केट लगेच बदलू शकते.

पुढील वर्षासाठी (FY26/2026) विश्लेषकांचे मत सोन्या-चांदीच्या ईटीएफसाठी सकारात्मक आहे. सोन्याचा भाव $5,500-$6,000 आणि चांदीचा भाव $180-$400 पर्यंत जाण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. सध्या गोल्ड-सिल्व्हर गुणोत्तर (Gold/Silver Ratio) 59 च्या जवळ आहे, जो गेल्या 15 वर्षांतील नीचांक आहे, हे चांदीच्या वाढलेल्या अस्थिरतेचे संकेत देते. तज्ज्ञ गुंतवणूकदारांना पोर्टफोलिओचा 5% ते 15% भाग सोन्या-चांदीच्या ईटीएफमध्ये गुंतवण्याचा सल्ला देत आहेत. यामुळे पोर्टफोलिओला Diversification मिळेल आणि चलनवाढ तसेच बाजारातील अनिश्चिततेपासून संरक्षण मिळेल. शॉर्ट-टर्म नफ्यासाठी बाजाराची वेळ साधण्याऐवजी (Market Timing) सिस्टिमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIP) द्वारे गुंतवणूक करणे फायद्याचे ठरू शकते. गुंतवणूक करण्यापूर्वी ईटीएफची अस्थिरता (Volatility), ट्रॅकिंग एरर (Tracking Error) आणि एक्सपेंस रेशो (Expense Ratio) तपासणे महत्त्वाचे आहे.