तेलाच्या किमती स्थिर, पण ही तेजी किती काळ टिकणार? अमेरिका-इराण तणावातही OPEC+ देत आहे आधार!

सध्या कच्च्या तेलाच्या बाजारात एक गुंतागुंतीचा समतोल दिसून येत आहे. अमेरिका आणि इराणमधील थेट संघर्षाची भीती कमी झाली असली तरी, जागतिक बेंचमार्क्समध्ये जवळपास सात महिन्यांच्या उच्चांकावर $5-$6 प्रति बॅरलचा रिस्क प्रीमियम कायम आहे. फेब्रुवारी 2026 अखेरपर्यंत, WTI क्रूड सुमारे $66 प्रति बॅरल आणि ब्रेंट क्रूड $71 च्या आसपास ट्रेड करत आहे. हा 8-9% चा月भराचा वाढीचा दर दर्शवतो. यामुळे होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून (Strait of Hormuz) होणाऱ्या 15-20% जागतिक तेल आणि LNG व्यापारावर परिणाम होण्याची चिंता आहे. मात्र, बाजारातील 'युद्धजन्य' वातावरण आता निवळले असून, थेट संघर्षाची शक्यता कमी झाल्याचे दिसत आहे.

अमेरिकेचे राजकारण आणि स्थिरतेची मागणी

या परिस्थितीला अमेरिकेतील अंतर्गत राजकारणही कारणीभूत आहे. 2026 च्या मध्यावधी निवडणुका लक्षात घेता, ट्रम्प प्रशासनावरील दबाव वाढला आहे. त्यांची लोकप्रियता 36-39% च्या आसपास आहे. त्यामुळे, इंधन दरवाढ त्यांच्यासाठी राजकीयदृष्ट्या हानिकारक ठरू शकते. हेच कारण आहे की, प्रशासन मोठ्या लष्करी कारवाईऐवजी 'मर्यादित हल्ले' किंवा राजनैतिक मार्गांना प्राधान्य देत आहे, ज्यामुळे ऊर्जा बाजारात मोठी उलथापालथ होणार नाही.

OPEC+ चे धोरण आणि किंमत पातळी

दुसरीकडे, OPEC+ (ऑर्गनायझेशन ऑफ द पेट्रोलियम एक्सपोर्टिंग कंट्रीज आणि त्यांचे सहयोगी) देशांनी पुरवठा व्यवस्थापित केला आहे. त्यांनी Q1 2026 मध्ये उत्पादन स्थिरावले आहे, जेणेकरून जास्त पुरवठा टाळता येईल आणि किमतींना आधार मिळेल. सदस्य राष्ट्रांना आर्थिक स्थैर्य मिळण्यासाठी ब्रेंट क्रूड $70 प्रति बॅरलच्या वर ठेवण्याचे त्यांचे लक्ष्य आहे. OPEC+ ची ही सक्रिय भूमिका भू-राजकीय तणावामुळे होणारी अस्थिरता कमी करत आहे.

बाजाराची संरचना आणि साठा

अमेरिकेतील व्यावसायिक कच्च्या तेलाच्या साठ्यात फेब्रुवारी 2026 च्या मध्यापर्यंत सुमारे 9 दशलक्ष बॅरलची घट झाली आहे. हा साठा 419.8 दशलक्ष बॅरल आहे, जो गेल्या 5 वर्षांच्या सरासरीपेक्षा सुमारे 5% कमी आहे. यामुळे सध्याच्या किमतींना आधार मिळत आहे. प्रमुख तेल उत्पादक कंपन्या जसे की ExxonMobil (XOM) चा P/E रेशो 22.5 आणि Chevron (CVX) चा 25.9-27.7 आहे. हे मूल्यांकन सूचित करते की कंपन्यांचे उत्पन्न स्थिर राहण्याची अपेक्षा आहे.

संभाव्य धोके (Bear Case)

मात्र, सध्याची स्थिरता जोखमींशिवाय नाही. अमेरिका किंवा इराणकडून कोणतीही चूक झाल्यास तणाव वाढू शकतो, ज्यामुळे महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांवर हल्ले होऊ शकतात किंवा होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद पडू शकते. जरी सामुद्रधुनी पूर्णपणे बंद होण्याची शक्यता कमी असली तरी, अगदी थोड्या काळासाठी झालेली अडचणही किमतींमध्ये मोठी वाढ करू शकते. याव्यतिरिक्त, इराणचे प्रादेशिक प्रॉक्सी गट (उदा. हिजबुल्ला, हुथी) परिस्थिती आणखी चिघळवू शकतात, ज्यामुळे सागरी लॉजिस्टिक्समध्ये अडथळे येऊन जहाजांच्या विम्याचा खर्च वाढू शकतो.

भविष्यातील अंदाज

विश्लेषकांचे मत आहे की, नजीकच्या भविष्यात कच्च्या तेलाच्या किमती $70 च्या आसपास राहू शकतात, कारण OPEC+ किमतींना आधार देईल. तथापि, EIA (Energy Information Administration) नुसार, 2026 आणि 2027 मध्ये जागतिक तेल उत्पादनात वाढ झाल्यामुळे साठ्यात लक्षणीय वाढ होईल, ज्यामुळे ब्रेंट क्रूड $58 प्रति बॅरलपर्यंत खाली येण्याची शक्यता आहे. हा अंदाज भू-राजकीय तणाव आणि दीर्घकालीन मागणी-पुरवठा यातील तणाव दर्शवतो.