सौदी अरेबियाच्या महत्त्वाच्या 'ईस्ट-वेस्ट' पाईपलाईनवर झालेल्या ड्रोन हल्ल्यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाचे भाव वधारले आहेत. यामुळे जागतिक पुरवठ्यापैकी **4%** तेलावर परिणाम होण्याची शक्यता असून, भारतासारख्या आयातदार देशांसाठी महागाईचा धोका वाढला आहे.
सौदी अरेबियाच्या 'ईस्ट-वेस्ट' पाईपलाईनवर झालेल्या ड्रोन हल्ल्याचे पडसाद थेट जागतिक ऊर्जा बाजारात उमटले आहेत. यामुळे कच्च्या तेलाचा पुरवठा विस्कळीत झाला असून, ब्रेंट क्रूड फ्युचर्स (Brent Crude) $107 प्रति बॅरल तर वेस्ट टेक्सास इंटरमीजिएट (WTI) $103 प्रति बॅरलच्या आसपास व्यवहार करत आहे.
पुरवठ्यावर परिणाम आणि रणनीती
ही पाईपलाईन रणनीतिकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाची आहे कारण ती ओमानच्या आखाताला (Strait of Hormuz) बगल देऊन थेट तांबड्या समुद्रातील (Red Sea) यानबू बंदरापर्यंत तेल पोहोचवते. सध्याच्या अंदाजानुसार, ही पाईपलाईन दुरुस्त होण्यासाठी तीन ते सहा आठवड्यांचा कालावधी लागू शकतो. या काळात दररोज सुमारे 4 दशलक्ष बॅरल तेलाचा पुरवठा कमी होण्याचा अंदाज आहे, जो जागतिक तेलाच्या एकूण पुरवठ्याच्या 4% इतका मोठा वाटा आहे.
भारतीय बाजारावर काय परिणाम होईल?
भारतासाठी ही चिंतेची बाब आहे, कारण भारताचे कच्च्या तेलाचे आयात बिल थेट जागतिक किमतींशी जोडलेले आहे. जर तेलाचे दर दीर्घकाळ चढे राहिले, तर देशात महागाई वाढू शकते.
- OMC कंपन्या: ऑईल मार्केटिंग कंपन्यांना तेलाच्या वाढलेल्या किमती ग्राहकांपर्यंत पोहोचवणे कठीण गेल्यास त्यांच्या प्रॉफिट मार्जिनवर दबाव येऊ शकतो.
- अपस्ट्रीम उत्पादक: कच्च्या तेलाचे उत्पादन करणाऱ्या कंपन्यांना या तेजीचा फायदा मिळू शकतो, मात्र सरकारचे टॅक्स आणि प्राईस कॅप्सचे धोरण महत्त्वाचे ठरेल.
भविष्यातील धोके
केवळ प्रत्यक्ष पुरवठाच नाही, तर 'रिस्क प्रीमियम'मुळेही किमती वाढत आहेत. तसेच, या भागात शिपिंग आणि विम्याच्या (Insurance) खर्चात वाढ होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे कच्च्या तेलाचा प्रत्यक्ष आयात खर्च अधिक वाढू शकतो. गुंतवणूकदारांनी आता पाईपलाईनच्या दुरुस्तीचा कालावधी आणि सौदी प्रशासनाकडून मिळणाऱ्या अधिकृत माहितीवर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.