तेलाच्या किमतीत वाढ: इराण चर्चेमुळे दिलासा, पुरवठा चिंता कायम

तेलाच्या किमतीत आज, गुरुवारी, वाढ दिसून आली. ब्रेंट क्रूड (Brent crude) फ्युचर्स $105.50 प्रति बॅरलजवळ व्यवहार करत होते, तर वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) $98.76 च्या आसपास होते. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबतची वाटाघाटी 'अंतिम टप्प्यात' असल्याचे सूतोवाच केल्यानंतर, पुरवठ्यातील संभाव्य व्यत्ययाची चिंता काही प्रमाणात कमी झाली होती, ज्यामुळे किमतींना सुरुवातीला दिलासा मिळाला.

मात्र, जागतिक ऊर्जा व्यापारासाठी अत्यंत महत्त्वाच्या असलेल्या होर्मुझ सामुद्रधुनीतील (Strait of Hormuz) सततची चिंता आणि अमेरिकेच्या तेल साठ्यामध्ये झालेली लक्षणीय घट यामुळे किमतींना सध्या आधार मिळत आहे. जरी उपग्रह डेटानुसार तीन सुपरटँकर आशियासाठी यशस्वीरित्या सामुद्रधुनीतून बाहेर पडल्याचे दिसून आले असले, तरी वाहतुकीच्या वेळेमुळे प्रत्यक्ष तेल बाजारपेठेत तूट राहू शकते, असे विश्लेषकांचे म्हणणे आहे.

अमेरिकेच्या एनर्जी इन्फॉर्मेशन ॲडमिनिस्ट्रेशन (U.S. Energy Information Administration) ने व्यावसायिक कच्च्या तेलाच्या साठ्यात मोठी घट नोंदवली आहे, ज्यामुळे पुरवठ्याच्या चिंतेत आणखी भर पडली आहे. पाकिस्तानच्या मध्यस्थीने आणि आखाती देशांच्या पाठिंब्याने सुरू असलेल्या या राजनैतिक प्रयत्नांमुळे बाजारात अस्थिरता वाढली आहे. इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या वाहतुकीवर आपले नियंत्रण असल्याचे अधोरेखित केले आहे आणि पुढील कारवाईविरुद्ध इशारा दिला आहे, ज्यामुळे एक सावध प्रतिक्रिया उमटत आहे.

ऐतिहासिकदृष्ट्या, होर्मुझ सामुद्रधुनीतील व्यत्ययांमुळे तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. पूर्वी ब्रेंट क्रूड $120 च्या वर आणि $144 प्रति बॅरलपर्यंत पोहोचले होते. सिटी (Citi) च्या विश्लेषकांनी यापूर्वीच नजीकच्या काळात ब्रेंट क्रूड $120 पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज वर्तवला होता, कारण पुरवठ्यातील व्यत्ययाच्या धोक्यांना कमी लेखले जात होते.

जरी राजनैतिक प्रगतीची चिन्हे दिसत असली, तरी धोके कायम आहेत. सामुद्रधुनीतून होणाऱ्या जहाज वाहतुकीवरील इराणचे नियंत्रण आणि वाटाघाटींमधील अनिश्चितता यामुळे पुरवठ्यात व्यत्यय येण्याची शक्यता आहे. विश्लेषकांचा इशारा आहे की, सवलतींशिवाय यश मिळणे कठीण आहे, ज्यामुळे किमतींतील घट उलटून लागू शकते. EIA च्या अहवालातील कच्च्या तेलाच्या साठ्यात झालेली मोठी घट हे जागतिक साठ्यांच्या जलद ऱ्हासाचे संकेत देते.

राजकीय प्रयत्न सुरू असताना, तेल बाजारपेठ अमेरिका-इराण संबंधांप्रति संवेदनशील राहील. जरी तोडगा निघाल्यास किमती कमी होऊ शकतात, तरी सध्याचा पुरवठा दबाव आणि साठ्यातील घट यामुळे किमती उच्च पातळीवर राहण्याची शक्यता आहे. तिमाहीच्या अखेरीस ब्रेंट क्रूड $111.28 आणि बारा महिन्यांत $126.35 पर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे.