उत्तर भारतातील CTC चहाच्या लिलाव दरात जुलैपासून **१७%** ची मोठी घसरण झाली आहे. वाढता उत्पादन खर्च आणि निसर्गाच्या लहरीपणामुळे चहा उत्पादक कंपन्यांच्या नफ्यावर गंभीर परिणाम झाला आहे.
बाजारपेठेतील घसरणीची कारणे
जुलैच्या अखेरीस आणि ऑगस्टच्या मध्यापर्यंत कोलकाता, गुवाहाटी आणि सिलिगुडी यांसारख्या प्रमुख लिलाव केंद्रांवर CTC चहाच्या किमतीत १७% ची घसरण दिसून आली आहे. एका बाजूला चहाचे भाव खाली येत असताना, दुसरीकडे मजुरी, वीज आणि खतांचा खर्च मात्र सतत वाढत आहे. चहाच्या मळ्यांचा फिक्स्ड खर्च जास्त असतो, त्यामुळे किमतींमधील या घसरणीचा थेट फटका कंपन्यांच्या बॅलन्स शीटला बसत आहे.
निसर्गाचा फटका आणि उत्पादन घट
आसाम आणि उत्तर बंगालमध्ये आलेल्या भीषण उष्णतेची लाट आणि त्यानंतरच्या पुरामुळे चहाच्या बागांचे मोठे नुकसान झाले आहे. जुलै २०२६ मध्ये चहाच्या उत्पादनात सुमारे ८% घट झाल्याचा अंदाज आहे. उत्पादन घटल्यामुळे प्रति किलो चहाचा उत्पादन खर्च वाढला असून, कंपन्यांची आर्थिक स्थिती अधिकच बिकट झाली आहे.
निर्यातीसमोरचे प्रश्नचिन्ह
पश्चिम आशियातील भूराजकीय तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत मागणी मंदावली आहे. गेल्या वर्षाच्या तुलनेत निर्यातीत १८% इतकी घसरण नोंदवण्यात आली आहे. लॉजिस्टिक खर्च वाढल्याने उत्पादकांना निर्यातीतून मिळणारा आधारही आता कमी झाला आहे.
सरकारी मदतीची अपेक्षा फोल
चहा उद्योगाने विविध स्तरांवर मदतीची मागणी करूनही, २०२६ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात या क्षेत्रासाठी कोणतीही विशेष आर्थिक मदत किंवा सबसिडी जाहीर झालेली नाही. त्यामुळे आता कंपन्यांना स्वतःच्या बळावर या संकटातून बाहेर पडावे लागणार आहे. आगामी काळात लिलाव दरात स्थिरता येते का आणि कंपन्या आपला खर्च कसा नियंत्रित करतात, यावरच या क्षेत्राचे भवितव्य अवलंबून असेल.