NCDEX ने पावसाच्या अनिश्चिततेवर मात करण्यासाठी 'RAINCHNNAI' नावाचा एक नवीन फ्युचर्स कॉन्ट्रॅक्ट आणला आहे. चेन्नईच्या ईशान्य मान्सूनवर आधारित हे साधन कंपन्यांना हवामानामुळे होणाऱ्या आर्थिक नुकसानीपासून वाचवण्यास मदत करेल.
नॅशनल कमोडिटी अँड डेरिव्हेटिव्ह्ज एक्स्चेंज (NCDEX) ने हवामानातील बदलांमुळे होणाऱ्या आर्थिक फटक्यापासून कंपन्यांना वाचवण्यासाठी 'RAINCHNNAI' नावाचे एक नवीन आर्थिक साधन बाजारात आणले आहे. हे एक वेदर डेरिव्हेटिव्ह फ्युचर्स कॉन्ट्रॅक्ट असून ते प्रामुख्याने चेन्नईच्या ईशान्य मान्सूनच्या पावसाचा मागोवा घेते. सप्टेंबर ते डिसेंबर या कालावधीत चेन्नईमध्ये पडणारा पाऊस हा इथल्या व्यवसायांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असतो आणि या फ्युचर्सच्या माध्यमातून कंपन्या आता पावसाच्या लहरीपणाविरुद्ध आर्थिक सुरक्षा मिळवू शकतील.
हे कॉन्ट्रॅक्ट कसे काम करते?
पारंपारिक विमा पॉलिसींच्या तुलनेत हे साधन अधिक वेगवान आणि पारदर्शक आहे. हे 'क्युम्युलेटिव्ह डेव्हिएशन रेनफॉल' मॉडेलवर आधारित आहे. यामध्ये इंडिया मेटिऑलॉजिकल डिपार्टमेंटच्या चेन्नईतील मीनामबक्कम आणि नुंगमबक्कम केंद्रांवरील पावसाची नोंद आणि सरासरी पाऊस यांच्यातील फरकावर आधारित सेटलमेंट केली जाते. हे पूर्णपणे कॅश-सेटल कॉन्ट्रॅक्ट असल्याने यात वस्तूंच्या प्रत्यक्ष डिलिव्हरीची गरज पडत नाही, तर केवळ पावसाच्या तफावतीची आर्थिक भरपाई दिली किंवा घेतली जाते.
व्यवसायांसाठी धोरणात्मक महत्त्व
यापूर्वी NCDEX ने 'RAINMUMBAI' कॉन्ट्रॅक्ट यशस्वीरित्या लाँच केले होते. आता चेन्नईच्या या कॉन्ट्रॅक्टमुळे भारतातील मान्सून चक्राचा मोठा भाग कव्हर झाला आहे. शेती, बांधकाम, लॉजिस्टिक आणि पुरवठा साखळी यांसारख्या क्षेत्रांतील कंपन्यांसाठी हे एक वरदान ठरू शकते, कारण अतिवृष्टी किंवा पावसाची कमतरता यामुळे होणारे नुकसान आता नियंत्रित करता येणे शक्य आहे.
सहभागींसाठी धोके
हे एक प्रगत आर्थिक साधन असल्याने गुंतवणूकदारांनी सावध राहणे गरजेचे आहे. यामध्ये लिक्विडिटीचा (Liquidity) अभाव असणे हा मुख्य धोका असू शकतो, ज्यामुळे खरेदी-विक्री करताना अडचणी येऊ शकतात. तसेच, ज्या कंपन्यांचे कामकाज हवामान केंद्रांपासून दूर आहे, त्यांना 'बेसिस रिस्क'चा सामना करावा लागू शकतो. यासोबतच, प्राइसिंग मॉडेल समजून घेणे आणि मार्जिन राखणे यासाठी तांत्रिक माहिती असणे अनिवार्य आहे.