सोनं-चांदीची किमती स्थिर, पण अमेरिकन डॉलर आणि भू-राजकीय तणावामुळे बाजारात अनिश्चितता कायम!

बाजारातील नाजूक संतुलन

आजच्या व्यवहारात स्पॉट गोल्डच्या (Spot Gold) किमती $5,190.36 प्रति औंसवर स्थिरावल्या. अमेरिकन डॉलर मजबूत झाल्याने आणि प्रॉफिट बुकिंगमुळे (profit-taking) किमतींवर दबाव दिसला. दुसरीकडे, स्पॉट सिल्व्हरमध्ये (Spot Silver) मात्र किंचित वाढ होऊन ते $88.26 प्रति औंसवर पोहोचले. बाजारात विरोधाभासी घटक सक्रिय आहेत. एका बाजूला, अमेरिकन डॉलर इंडेक्समध्ये (US Dollar Index) किरकोळ वाढ झाली, तर दुसऱ्या बाजूला, फेडरल रिझर्व्ह (Federal Reserve) यावर्षी व्याजदरात कपात करेल, अशी अपेक्षा गुंतवणूकदारांमध्ये आहे. फ्युचर्स मार्केटनुसार (futures contracts), तीनदा 25-आधार-पॉइंट (25-basis-point) कपात अपेक्षित आहे. मात्र, फेडरल रिझर्व्हच्या अधिकाऱ्यांकडून लगेच धोरणात्मक बदल (policy shifts) होणार नाहीत, असे संकेत मिळत आहेत, ज्यामुळे ही अनिश्चितता टिकून आहे.

सखोल विश्लेषण

सोन्याच्या किमतीत मागील वर्षाच्या तुलनेत जवळपास 77.80% वाढ झाली असून, 2026 च्या सुरुवातीला त्याने विक्रमी उच्चांक गाठला होता. चांदीमध्ये तर याहून मोठी तेजी पाहायला मिळाली, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत सुमारे 176.82% आहे. जे.पी. मॉर्गनच्या (J.P. Morgan) अंदाजानुसार, 2026 मध्ये चांदीची सरासरी किंमत $81/oz राहू शकते, जी 2025 च्या सरासरीपेक्षा दुप्पट आहे. चांदीतील या अभूतपूर्व वाढीचे मुख्य कारण म्हणजे सौर फोटोव्होल्टेइक (solar photovoltaic) आणि AI डेटा सेंटर पायाभूत सुविधांमधील (AI data center infrastructure) विक्रमी औद्योगिक मागणी (industrial demand), तसेच सलग सहाव्या वर्षी पुरवठ्यात तूट (supply deficit) निर्माण झाली आहे. 2026 साठी चांदीच्या किमतीचा अंदाज $44 ते $125 प्रति औंस दरम्यान आहे, ज्यामध्ये सरासरी $80/oz चा अंदाज आहे. सोन्याच्या किमतीसाठी 2026 मध्ये $5,400 ते $6,000 प्रति औंसचा अंदाज आहे, तर काही विश्लेषकांनी हा आकडा $6,300 पर्यंत जाण्याची शक्यता वर्तवली आहे. महागाईची चिंता (inflation concerns), मध्यवर्ती बँकांकडून (central banks) सतत होणारी खरेदी आणि वाढते भू-राजकीय तणाव (geopolitical tensions) यांमुळे सोन्याला आधार मिळत आहे. गोल्ड-टू-सिल्व्हर रेशो (gold-to-silver ratio) सध्या 15 वर्षांतील नीचांकी पातळीवर आहे, जो सोन्याच्या तुलनेत चांदीची मजबूत कामगिरी दर्शवतो.

जोखमीचे घटक

मौल्यवान धातूंच्या बाजारातील हे सध्याचे स्थैर्य नाजूक आहे. सर्वात मोठा धोका अमेरिकन डॉलरच्या (U.S. dollar) मजबूत होण्यामुळे आहे, कारण डॉलर-आधारित कमोडिटीज (dollar-denominated commodities) परदेशी खरेदीदारांसाठी महाग होतात, ज्यामुळे किमती वाढण्यास मर्यादा येतात. याव्यतिरिक्त, अमेरिकेद्वारे लागू करण्यात आलेले नवीन जागतिक आयात शुल्क (global import tariffs) 10% वरून 15% पर्यंत वाढू शकते, ज्यामुळे व्यापार धोरणाबद्दल (trade policy) मोठी अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, अशा शुल्कांमुळे आर्थिक अनिश्चितता आणि महागाईची चिंता वाढते, जी सोन्यासारख्या सुरक्षित गुंतवणुकीला (safe-haven assets) चालना देते, परंतु चांदीसारख्या औद्योगिक धातूंसाठी मागणीवरही याचा नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. AI-आधारित उत्साहामुळे शेअर बाजारात (equities) तेजी असली, तरी भू-राजकीय तणाव वाढल्यास (उदा. इराण आणि अमेरिकेतील चर्चा) सोन्याची मागणी अचानक वाढू शकते. चांदीच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ औद्योगिक मागणीमुळे असली तरी, दीर्घकाळात किंमत वाढल्यास मागणी घटण्याची शक्यताही वर्तवली जात आहे. चांदीच्या किमतीबाबत विश्लेषकांच्या अंदाजात मोठी तफावत ($44-$125/oz) असल्याने बाजारात मोठी अस्थिरता (volatility) येण्याची शक्यता आहे.

भविष्यातील दृष्टिकोन

बाजारातील सहभागी अमेरिकेच्या व्यापार धोरणांतील घडामोडी आणि भू-राजकीय परिस्थितीवर लक्ष ठेवून आहेत. सध्याच्या वातावरणात अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता आहे. एलकेपी सिक्युरिटीजच्या (LKP Securities) मते, सोन्याच्या फ्युचर्ससाठी ₹1,58,000 प्रति 10 ग्रॅमवर सपोर्ट (support) आणि ₹1,62,000 प्रति 10 ग्रॅमवर रेझिस्टन्स (resistance) मिळण्याची शक्यता आहे. कोणत्याही महत्त्वपूर्ण भू-राजकीय घडामोडींमुळे (मग ती वाढ असो वा चर्चेतील यश) सुरक्षित गुंतवणुकीची मागणी पुन्हा वाढू शकते. विश्लेषकांच्या मते, महागाईचे कल, फेडरल रिझर्व्हचे धोरण आणि अनपेक्षित भू-राजकीय घटनांवर अवलंबून, 2026 मध्ये सोने $5,000 ते $6,000 दरम्यान व्यवहार करू शकते. बाजारपेठ सध्या व्याजदर, चलन आणि औद्योगिक मागणी यांच्या गुंतागुंतीच्या आंतरक्रियांतून मार्गक्रमण करत आहे, ज्यामुळे येत्या वर्षात मौल्यवान धातू गुंतवणूकदारांसाठी चर्चेचा विषय राहतील.