मेटल शेअर्सची मोठी घसरण! भू-राजकीय तणाव आणि डॉलरमुळे गुंतवणूकदारांना फटका

भू-राजकीय तणाव आणि डॉलरचा वाढता प्रभाव

पश्चिम आशियातील वाढत्या तणावामुळे आणि अमेरिकन डॉलर इंडेक्स (DXY) 99.5 ते 100 च्या पातळीवर पोहोचल्यामुळे जागतिक बाजारात 'रिस्क-ऑफ' (Risk-off) सेंटिमेंट वाढले. याचा थेट परिणाम भारतीय शेअर बाजारातील मेटल (Metal) सेक्टरवर झाला. बुधवारी, 2 मार्च 2026 रोजी, निफ्टी मेटल इंडेक्सने इंट्राडेमध्ये 4% ची घसरण नोंदवून 11,773.85 ची नीचांकी पातळी गाठली. याउलट, निफ्टी 50 इंडेक्समध्ये केवळ 1.93% ची घसरण झाली. SBI सिक्युरिटीजचे हेड ऑफ फंडामेंटल रिसर्च, सनी अग्रवाल यांनी डॉलरच्या वाढीला या विक्रीचे मुख्य कारण असल्याचे सांगितले.

डॉलरचा ग्लोबल मेटल्सवर परिणाम

मध्य पूर्वेतील संघर्षाच्या वाढत्या धोक्यांमुळे, विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीला (Strait of Hormuz) असलेला धोका, जागतिक कमोडिटीच्या (Commodity) किमतींवर परिणाम झाला. अल्युमिनियमच्या (Aluminium) किमतींमध्ये 3% ची वाढ होऊन त्या $3,230 प्रति टन पर्यंत पोहोचल्या, कारण पुरवठा मार्गांवर परिणाम होण्याची भीती होती. दुसरीकडे, तांबे (Copper) आणि इतर बेस मेटल्समध्ये (Base Metals) किमतीतील वाढ मर्यादित राहिली, कारण औद्योगिक मागणी कमी होण्याची चिंता होती. या जागतिक घडामोडींचा फटका भारतीय मेटल कंपन्यांना बसला.

तज्ज्ञांचे मत: सेक्टरची सायक्लिकल कमकुवतपणा आणि ओव्हरव्हॅल्युएशन

या तात्काळ भू-राजकीय कारणांव्यतिरिक्त, मेटल सेक्टरमध्ये आधीपासूनच सायक्लिकल (Cyclical) कमकुवतपणा आणि जास्त व्हॅल्युएशन (Valuation) असल्याचे दिसून येते. मागील 12 महिन्यांत निफ्टी मेटल इंडेक्समध्ये 48.93% आणि मागील 5 वर्षांत 200% पेक्षा जास्त वाढ झाली होती. इक्विनॉमिक्स रिसर्चचे संस्थापक जी. चोक्कलिंगम यांच्या मते, औद्योगिक धातू (Industrial Metals) आर्थिक मंदीच्या शक्यतेबाबत संवेदनशील असतात आणि ही घसरण अपेक्षितच होती.

मार्जिनवरील दबाव आणि वाढती स्पर्धा

FY26 मध्ये स्टीलची मागणी 8% वाढण्याची अपेक्षा असली तरी, वाढलेली जागतिक पुरवठा क्षमता आणि किमतीतील घट यामुळे कंपन्यांचे प्रॉफिट मार्जिन (Profit Margin) साधारण 12.5% वर स्थिर राहण्याची शक्यता आहे. यामुळे कंपन्यांच्या कमाईत मोठी वाढ होण्याची शक्यता मर्यादित आहे.

व्हॅल्युएशन आणि विश्लेषकांचे मत

या सेक्टरमधील अनेक प्रमुख कंपन्यांचे व्हॅल्युएशन जास्त असल्याचे दिसत आहे. मार्च 2026 च्या सुरुवातीला स्टील अथॉरिटी ऑफ इंडिया (SAIL) चा P/E रेशो (P/E Ratio) अंदाजे 27.90 ते 33.0 होता, तर जिंदाल स्टील लिमिटेडचा P/E 44.79 होता. नॅशनल अल्युमिनियम कंपनी (NALCO) चा P/E जरी साधारण 10.59 ते 11.56 असला, तरीही तिचे प्राइस-टू-बुक (Price to Book) रेशो जास्त आहे.

या पार्श्वभूमीवर, अनेक विश्लेषकांनी मेटल स्टॉक्सबाबत सावध भूमिका घेतली आहे. कोटक इन्स्टिट्यूशनल इक्विटीजने टाटा स्टील (Target Price ₹160), SAIL (Target Price ₹105), आणि NMDC (Target Price ₹78) साठी 'सेल' (Sell) रेटिंग दिली आहे. JSW स्टील आणि वेदांतासाठी काही ब्रोक्रेजनी सकारात्मक रेटिंग दिली असली तरी, SAIL ची कामगिरी टाटा स्टीलसारख्या कंपन्यांच्या तुलनेत कमी राहण्याची शक्यता आहे. याशिवाय, भारतीय स्टील सेक्टरला कार्बन कॅप्चर (Carbon Capture) सारख्या तंत्रज्ञानामुळे भविष्यात आव्हानांना सामोरे जावे लागू शकते.

पुढील वाटचाल

एकिकडे देशांतर्गत पायाभूत सुविधा (Infrastructure) आणि ग्रीन एनर्जी (Green Energy) क्षेत्रातील मजबूत मागणी तसेच सरकारी धोरणांचा आधार मेटल सेक्टरला मिळत आहे. दुसरीकडे, जागतिक आर्थिक अनिश्चितता, भू-राजकीय धोके आणि काही सेगमेंटमधील अतिरिक्त पुरवठा ही प्रमुख आव्हाने आहेत. अल्युमिनियमच्या किमती EV आणि रिन्यूएबल एनर्जीमुळे (Renewable Energy) स्थिर राहण्याची अपेक्षा असली तरी, एकूणच औद्योगिक धातूंची स्थिती जागतिक विकासावर अवलंबून राहील.