मेमरी चिप्सचे भाव वाढणार! पुढील १८ महिने किमतीत तेजी कायम

उत्पादन मर्यादा आणि वाढती मागणी

मेमरी चिप्सच्या किमती जास्त राहण्याचे मुख्य कारण म्हणजे वाढत्या आणि टिकून असलेल्या मागणीला पूर्ण करण्यासाठी नवीन उत्पादन क्षमता पुरेशी नाही. नवीन चिप फॅक्टरीज उभारण्यासाठी अनेक वर्षे लागतात, त्यामुळे पुरवठा त्वरित वाढवणे शक्य नाही. हा असमतोल गंभीर आहे. उदाहरणार्थ, मायक्रॉन टेक्नॉलॉजीची (Micron Technology) भारतातील मेमरी उत्पादन क्षमता पूर्णपणे बुक झाली आहे. आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सची (AI) वाढती मागणी हे एक मोठे कारण आहे, ज्यामुळे हाय-बँडविड्थ मेमरी चिप्सची प्रचंड गरज निर्माण झाली आहे. या वाढीमुळे मेमरीच्या स्पॉट मार्केटमध्ये (Spot Market) मोठी वाढ झाली आहे, काही किमती एका महिन्यात तब्बल 75% पर्यंत वाढल्या आहेत.

भू-राजकीय तणावामुळे खर्चात वाढ

पश्चिम आशियातील चालू संघर्षामुळे कच्च्या मालाच्या आणि ऊर्जेच्या किमती वाढत आहेत, ज्याचा संपूर्ण इलेक्ट्रॉनिक्स क्षेत्रावर परिणाम होत आहे. सेमीकंडक्टर बनवण्यासाठी लागणारे हेलियम, ब्रोमिन आणि सल्फरसारखे मुख्य साहित्य या अशांत भागातून मिळवले जाते किंवा तेथून त्याची वाहतूक केली जाते. पुरवठा साखळीतील अडथळे (Supply Chain Disruptions) आणि वाढलेले शिपिंग शुल्क यामुळे हे साहित्य महाग झाले आहे. याव्यतिरिक्त, तेलाच्या वाढत्या किमतींचा थेट परिणाम चिप पॅकेजिंगसाठी वापरल्या जाणाऱ्या साहित्याच्या खर्चावर होत आहे, ज्यामुळे उत्पादकांचा कार्यान्वयन खर्च (Operating Expenses) वाढत आहे. चिप फॅक्टरीजसाठी ऊर्जेचा खर्च 20% ते 30% ने वाढल्याचे सांगितले जात आहे, आणि पेट्रोकेमिकल-आधारित साहित्याच्या किमती 8% ते 10% ने वाढल्या आहेत.

भारताची दीर्घकालीन सेमीकंडक्टर महत्वाकांक्षा

भारत आपल्या देशांतर्गत चिप उद्योगाला बळकट करण्यासाठी आणि आयातीवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी "इंडिया सेमीकंडक्टर मिशन 2.0" (India Semiconductor Mission 2.0) सुरू करत आहे. या नवीन टप्प्याचे उद्दिष्ट चिप उत्पादनाच्या सर्व टप्प्यांसाठी, फॅब्रिकेशनपासून डिझाइनपर्यंत, आर्थिक प्रोत्साहन आणि सहाय्य देऊन एक व्यापक सेमीकंडक्टर इकोसिस्टम (Ecosystem) तयार करणे आहे. जरी या मिशनमुळे कालांतराने भारताची सेमीकंडक्टर क्षमता वाढण्याची अपेक्षा असली, तरी नवीन क्षमतांसाठी लागणारा वेळ लक्षात घेता, नजीकच्या काळात ग्राहकांसाठी किमती कमी होण्याची शक्यता नाही. या विस्तारित कार्यक्रमात 12 वर्षांपर्यंतचा कालावधी आणि सुमारे ₹1.5 ट्रिलियन गुंतवणुकीची योजना आहे, ज्यात कच्च्या मालाची सोर्सिंग (Sourcing) आणि चिप डिझाइन कंपन्यांना समर्थन देण्यावर लक्ष केंद्रित केले जाईल.

ग्राहकांवरील परिणाम आणि भविष्यातील दृष्टीकोन

उत्पादनातील मर्यादा, वाढते भू-राजकीय खर्च आणि जास्त मागणी यामुळे ग्राहकांसाठी एक आव्हानात्मक परिस्थिती निर्माण झाली आहे. पुढील 12 ते 18 महिन्यांसाठी स्मार्टफोन आणि इतर इलेक्ट्रॉनिक्स उत्पादनांच्या किमतीत वाढ अपेक्षित आहे. मेमरी चिप्सच्या किमती सध्या वाढत असल्या तरी, संपूर्ण खर्च कालांतराने ग्राहकांवर टाकला जाऊ शकतो, ज्यामुळे इलेक्ट्रॉनिक्सची मागणी कमी होऊ शकते. $775 अब्ज ($775 billion) मूल्याचा जागतिक सेमीकंडक्टर उद्योग 2024 मध्येही वाढण्याची अपेक्षा आहे. तथापि, या सततच्या पुरवठ्याच्या दबावामुळे आणि वाढत्या खर्चामुळे, ही वाढ ग्राहकांसाठी लवकरच दिलासादायक ठरणार नाही. कंपन्या आधीच त्यांच्या सोर्सिंग योजनांचे पुनरावलोकन करत आहेत आणि वाढलेल्या घटक खर्चाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी उत्पादन समायोजित करत आहेत.