कर्नाटक आणि महाराष्ट्रातील दुष्काळामुळे खरिपातील मक्याचे उत्पादन **१७%** नी घटले आहे. पोल्ट्री उद्योगात एकूण खर्चाच्या **७०%** हिस्सा केवळ फिड (Feed) वर खर्च होतो, त्यामुळे कच्च्या मालाच्या वाढत्या किमती कंपन्यांच्या मार्जिनवर दबाव आणू शकतात.
देशातील कृषी क्षेत्र सध्या खरिपातील मक्याच्या उत्पादनात झालेल्या तीव्र घटीमुळे संकटात सापडले आहे. ताज्या आकडेवारीनुसार, राष्ट्रीय मका उत्पादन २३.२१ दशलक्ष टन्स राहण्याचा अंदाज आहे, जो मागील अंदाजापेक्षा १६.७५% नी कमी आहे. प्रामुख्याने कर्नाटक आणि महाराष्ट्रात पावसाअभावी निर्माण झालेल्या दुष्काळी परिस्थितीमुळे हा तुटवडा निर्माण झाला आहे.
पोल्ट्री उद्योगावर परिणाम
गुंतवणूकदारांसाठी सर्वात चिंतेची बाब म्हणजे याचा पोल्ट्री उद्योगावर होणारा परिणाम. पोल्ट्री व्यवसायात एकूण उत्पादन खर्चाच्या सुमारे ७०% रक्कम ही पक्ष्यांच्या खाद्यावर (Feed) खर्च होते. मका हा या खाद्याचा मुख्य स्त्रोत असल्याने, मक्याचा तुटवडा आणि वाढत्या किमती पोल्ट्री कंपन्यांच्या 'ऑपरेटिंग मार्जिन'वर (Operating Margin) थेट वार करतील. जर या कंपन्यांना वाढलेला खर्च ग्राहकांकडून वसूल करता आला नाही, तर येणाऱ्या तिमाहीत त्यांच्या नफ्यावर मोठा दबाव दिसून येईल.
प्रादेशिक संकट आणि पुरवठा साखळी
या उत्पादनातील घट प्रामुख्याने प्रमुख राज्यांमध्ये केंद्रित आहे. कर्नाटकातील उत्पादनात ३३% पेक्षा जास्त तर महाराष्ट्रातील उत्पादनात सुमारे २४% नी घट झाली आहे. या प्रादेशिक एकाग्रतेमुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत होऊन संपूर्ण बाजारात किमती वाढण्याचे संकेत मिळत आहेत.
सोयाबीन बाजाराची स्थिती
केवळ मकाच नाही, तर पोल्ट्री फीडमधील आणखी एक महत्त्वाचा घटक असलेल्या सोयाबीनचे उत्पादनही संकटात आहे. देशांतर्गत सोयाबीन उत्पादन ३.५२% नी घटून १२.४१ दशलक्ष टन्स राहण्याचा अंदाज आहे. मध्य प्रदेश आणि राजस्थानसारख्या राज्यांनी काही प्रमाणात उत्पादन टिकवून ठेवले असले तरी, इतर भागांतील नुकसान भरून काढण्यास ते अपुरे पडत आहे. 'सोयाबीन प्रोसेसर्स असोसिएशन ऑफ इंडिया' (SOPA) या परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवून आहे, मात्र पुरवठ्याची स्थिती सध्या आव्हानात्मकच राहिली आहे. गुंतवणूकदारांनी आता आगामी तिमाही निकालांमध्ये कंपन्यांचे मार्जिन आणि कच्च्या मालाचे व्यवस्थापन कसे आहे, यावर लक्ष ठेवणे गरजेचे आहे.