वे प्रोटीनच्या किमती गगनाला भिडल्या! भारतीय प्रोटीन ब्रँड्सवर मोठे संकट

भारतीय प्रोटीन मार्केटमध्ये महागाईचा कडाडका!

भारतातील प्रोटीन सप्लिमेंट (Protein Supplement) आणि फूड मार्केट सध्या मोठ्या आर्थिक संकटात सापडले आहे. जागतिक बाजारात वे (Whey) च्या किमती अचानकपणे गगनाला भिडल्या आहेत. याचा फटका The Whole Truth, Yoga Bar आणि Muscleblaze सारख्या कंपन्यांना बसत आहे. वे कॉन्सन्ट्रेटची किंमत FY24 मध्ये ₹700 प्रति किलो होती, जी आता वाढून ₹2,700 प्रति किलो झाली आहे. वे आयसोलेटची (Whey Isolate) किंमतही ₹800 वरून ₹3,600 प्रति किलो पर्यंत वाढली आहे.

या तीव्र दरवाढीमागे भू-राजकीय समस्या, आंतरराष्ट्रीय बाजारात वाढलेली मागणी आणि जहाजांच्या वाहतुकीतील विलंब (Shipping Delays) ही प्रमुख कारणे आहेत. प्रोटीन पावडरच्या एकूण खर्चापैकी ९०% पेक्षा जास्त खर्च हा वे चा असतो, त्यामुळे कंपन्यांना आता त्यांच्या किंमत धोरणांचा आणि खर्चाचा फेरविचार करावा लागत आहे.

वाढत्या मागणीला महागाईचा ब्रेक?

भारतात फिटनेसची आवड असणाऱ्यांपुरतीच मर्यादित न राहता, रोजच्या आहारात प्रोटीनचा वापर वाढत आहे. यामुळे प्रोटीन बार, ड्रिंक्स आणि स्नॅक्सची मागणीही वाढली आहे. मात्र, कच्च्या मालाच्या वाढलेल्या किमतींमुळे अनेक ब्रँड्सना आपल्या उत्पादनांच्या किमतीत १०% ते ४०% पर्यंत वाढ करावी लागत आहे.

The Whole Truth चे सह-संस्थापक शशांक मेहता यांच्या मते, कंपन्या ग्राहकांना दिलासा देण्यासाठी मार्केटिंग आणि इतर अनावश्यक खर्चांना कात्री लावत आहेत.

आयातीवरील अवलंबित्व आणि दरवाढीचे कारण

भारतातील जवळपास ९०% वे पुरवठा हा आयात केला जातो, विशेषतः युरोपमधून. त्यामुळे जागतिक पुरवठा साखळीतील (Global Supply Chains) कोणत्याही मोठ्या धक्क्याचा फटका भारतीय बाजाराला बसतो. उद्योगातील जाणकारांच्या मते, वजन व्यवस्थापनासाठी (Weight Management) वापरल्या जाणाऱ्या GLP-1 औषधांच्या वाढत्या मागणीमुळे अप्रत्यक्षपणे हाय-प्रोटीन डाएटची (High-Protein Diet) मागणी वाढली आहे, ज्यामुळे पुरवठा आणखी ताणला गेला आहे आणि किमती वाढल्या आहेत.

नफ्यावर गदा आणि ग्राहकांच्या खिशाला फटका

किमती वाढवूनही, अनेक भारतीय प्रोटीन ब्रँड्सना हा वाढलेला संपूर्ण खर्च ग्राहकांवर टाकणे शक्य होत नाहीये. भारतीय बाजारपेठ किमतीबाबत अत्यंत संवेदनशील आहे, त्यामुळे अचानक मोठ्या वाढीला ग्राहक थारा देत नाहीत. यामुळे TSA Tekk आणि Yoga Bar सारख्या कंपन्यांच्या नफ्यावर (Profit Margins) मोठा ताण येत आहे.

Yoga Bar च्या सह-संस्थापक सुहासिनी संपत यांनी सांगितले की, नफ्यावर परिणाम होत असला तरी, कार्यक्षमतेत सुधारणा (Operational Efficiencies) करून काही प्रमाणात दिलासा मिळत आहे. सध्या ₹100-120 असलेल्या प्रोटीन पावडरच्या एका स्कूपची किंमत लवकरच ₹140-150 पर्यंत जाऊ शकते, अशी शक्यता वर्तवली जात आहे. यामुळे दीर्घकाळात ग्राहकांची परवडण्याची क्षमता (Consumer Affordability) आणि बाजाराचा विस्तार यावर चिंता व्यक्त केली जात आहे.

स्पर्धात्मक वातावरण आणि भविष्यातील अंदाज

अनेक खाजगी आणि लहान कंपन्यांची आर्थिक माहिती सार्वजनिकरित्या उपलब्ध नसली तरी, संपूर्ण क्षेत्राला आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. जागतिक स्तरावरील डेअरी (Dairy) आणि फूड प्रोसेसिंग कंपन्यांनाही कच्च्या मालाच्या अस्थिर किमतींचा सामना करावा लागला आहे. Fonterra या प्रमुख डेअरी सहकारी संस्थेने यापूर्वीच म्हटले आहे की, दुधाच्या अस्थिर किमती त्यांच्या कमाईवर परिणाम करू शकतात.

सध्याच्या वे च्या किमतीतील संकटामुळे भारतीय प्रोटीन ब्रँड्सवरील नफ्याचा दबाव कायम राहण्याची शक्यता आहे. यामुळे बाजारात एकत्रीकरण (Market Consolidation) होऊ शकते किंवा शक्य असल्यास देशांतर्गत सोर्सिंगवर (Domestic Sourcing) अधिक लक्ष केंद्रित केले जाऊ शकते. विश्लेषकांचे मत सावध आहे, कंपन्या किमतीचा भार ग्राहकांवर टाकून बाजारातील आपला हिस्सा कसा टिकवून ठेवतील, याकडे त्यांचे लक्ष लागले आहे.