एप्रिल-जून २०२६ च्या तिमाहीत भारताच्या इराणमधील तांदूळ निर्यातीत **६४%** ची मोठी घसरण झाली आहे. अमेरिकेने लादलेले नवीन निर्बंध आणि संयुक्त अरब अमिरातीच्या (UAE) माघारीमुळे पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली असून, निर्यातदारांपुढे पेमेंट्स आणि वाढत्या खर्चाचे मोठे संकट उभे राहिले आहे.
एप्रिल ते जून २०२६ या तिमाहीत भारताच्या इराणमधील तांदूळ निर्यातीत ६४% ची मोठी घट नोंदवण्यात आली आहे. ही घसरण प्रामुख्याने अमेरिकेने लावलेले नवीन निर्बंध आणि संयुक्त अरब अमिरातीने (UAE) इराणसोबतचे व्यापारी आणि आर्थिक व्यवहार थांबवल्यामुळे झाली आहे.
व्यापार मार्गातील अडथळे
भारतीय निर्यातदार आतापर्यंत पेमेंट्स आणि लॉजिस्टिकसाठी UAE चा मार्ग वापरत होते, ज्यामुळे इराणच्या बँकांशी थेट संबंध टाळणे शक्य होत होते. आता हा मार्ग बंद झाल्याने निर्यातदार तुर्की, चीन आणि जर्मनीसारख्या देशांमार्फत पर्यायी मार्ग शोधण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र, ही प्रक्रिया अत्यंत गुंतागुंतीची आणि खर्चिक असल्याने थेट बँकिंग चॅनेल्सच्या अभावामुळे पेमेंट्स मिळवताना मोठी कसरत करावी लागत आहे.
मानवतावादी वस्तू आणि वाढता खर्च
तांदूळ ही जीवनावश्यक वस्तू असल्याने ती मानवतावादी श्रेणीत येते, ज्यामुळे त्यावर काही प्रमाणात सवलत असते. तरीही, वाढलेल्या मालवाहतूक शुल्कामुळे (Freight charges) आणि विमा प्रीमियममुळे (Insurance premiums) कंपन्यांचा नफा लक्षणीयरीत्या कमी झाला आहे. पेमेंट्सचे चक्र लांबल्यामुळे निर्यातदारांच्या खेळत्या भांडवलावर (Working Capital) मोठा ताण निर्माण झाला आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके
अमेरिकेच्या ट्रेझरी विभागाने दुय्यम निर्बंधांचा इशारा दिला असल्याने, भारतीय कंपन्यांसाठी जोखीम वाढली आहे. तसेच, तुर्की आणि चीनसारख्या तिसऱ्या देशांवर अवलंबून राहणेही अनिश्चिततेचे ठरू शकते. भविष्यात हे पर्यायी मार्ग तांदूळ निर्यातीला स्थैर्य देऊ शकतील का, आणि पेमेंट्स वेळेवर मिळतील का, याकडे मार्केटचे लक्ष लागले आहे.