सोन्याच्या आयातीवरील वाढीव कराचा फटका: तस्करी वाढली, छुपे मार्केट तेजीत!

कराच्या सापळ्यात अडकलेला बाजार

सोन्यावरील 15% आयात शुल्कात वाढ आणि त्यावर 3% जीएसटी (GST) यामुळे सोन्याची एकूण किंमत वाढली आहे. या धोरणामुळे देशात एक छुपे मार्केट (Grey Market) तयार झाले आहे, जिथे अधिकृत आयातक स्पर्धा करू शकत नाहीत. या मार्केटमध्ये, नियमबाह्य मार्गाने सोन्याचा व्यापार करणारे अधिकृत किमतीपेक्षा तब्बल 10 लाख रुपये प्रति किलोग्रॅम कमी दरात सोने विकत आहेत. यामुळे मालाची विक्री वेगाने होत आहे आणि नफाही मिळत आहे.

तस्करीचे नवे मार्ग आणि आव्हाने

आता सोन्याची तस्करी फक्त मध्य पूर्वेकडील देशांमधूनच नाही, तर बांगलादेश आणि नेपाळसारख्या सीमेवरूनही होत आहे. यामुळे सीमाशुल्क विभागासाठी (Customs Department) तपासणीचे काम अधिक कठीण झाले आहे. तामिळनाडू, गुजरात आणि महाराष्ट्र यांसारख्या राज्यांमध्येही तस्करी वाढली आहे. लहान आणि मौल्यवान वस्तूंच्या स्वरूपात सोन्याची तस्करी होत असल्याने, प्रवाशांची कसून तपासणी केल्याशिवाय हे रोखणे कठीण झाले आहे.

महसुलावर गदा आणि मोठे धोके

यामुळे सरकारला मोठा धक्का बसला आहे. आयात कर डॉलरची आवक कमी करण्यासाठी आणि चालू खात्यातील तूट (Current Account Deficit) नियंत्रित करण्यासाठी वाढवण्यात आला होता. मात्र, याच्या उलट परिणाम झाला आहे. आता सोन्याचा व्यापार अधिकृत दुकानांऐवजी छुपे मार्केटमध्ये जात आहे. यामुळे कंपन्या आणि वैयक्तिक उत्पन्नावरील कर कमी झाला आहे. शिवाय, या तस्करीमुळे मनी लाँड्रिंगसारखे (Money Laundering) गुन्हे वाढण्याची शक्यता आहे.

बाजारावर दीर्घकालीन परिणाम

या धोरणाचा परिणाम म्हणून, अधिकृत व्यापारी आणि कंपन्यांना आता स्पर्धेत टिकून राहणे कठीण झाले आहे. कारण त्यांना सर्व कर आणि कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण कराव्या लागतात, तर छुपे मार्केटमधील व्यापारी कमी किमतीत माल विकू शकतात. 2013 साली देखील आयात शुल्क वाढवल्यावर तस्करी वाढली होती आणि त्याचा परिणाम अनेक वर्षे दिसून आला होता. जर सरकारने कर प्रणालीत संतुलन आणले नाही, तर अधिकृत सोन्याच्या व्यापाराला मोठा फटका बसू शकतो.