भारतात सिस्प्लॅटिन (cisplatin) आणि कार्बोप्लॅटिन (carboplatin) सारख्या कर्करोगावरील अत्यावश्यक औषधांचा तुटवडा जाणवत आहे. प्लॅटिनमच्या वाढत्या किमती आणि आयात होणाऱ्या विलंबांमुळे ही औषधे बाजारात उपलब्ध होत नाहीत. जूनमध्ये NPPA ने किमतीत **50%** वाढ केली असली, तरी पुरवठ्यातील तफावत रुग्णांच्या उपचारांवर परिणाम करत आहे.
कर्करोगाच्या औषधांचा तुटवडा कायम
भारतातील कर्करोगग्रस्त रुग्णांना सिस्प्लॅटिन (cisplatin) आणि कार्बोप्लॅटिन (carboplatin) यांसारख्या केमोथेरपीसाठी लागणाऱ्या अत्यावश्यक औषधांच्या उपलब्धतेबाबत अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. सरकारच्या प्रयत्नांनंतरही, अनेक भागांतील दवाखाने आणि रुग्णालयांमध्ये या औषधांचा पुरवठा अनियमित आहे. यामुळे रुग्णांना पर्यायी उपचार केंद्रांचा शोध घ्यावा लागत आहे किंवा उपचारांच्या वेळापत्रकात बदल करावा लागत आहे.
पुरवठ्यातील अडथळ्यांची कारणे
सध्याच्या तुटवड्यामागे जागतिक पुरवठा साखळीतील व्यत्यय आणि कच्च्या मालाच्या किमतीत झालेली प्रचंड वाढ ही प्रमुख कारणे आहेत. या औषधांच्या उत्पादनासाठी लागणाऱ्या प्लॅटिनम या कच्च्या मालाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली आहे. पश्चिम आशियातील, विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत (Strait of Hormuz) झालेल्या सागरी वाहतूक अडथळ्यांमुळे आयात केलेल्या कच्च्या मालाच्या वितरणातही विलंब होत आहे.
किंमत नियंत्रणांचा उत्पादनावरील परिणाम
ही केमोथेरपी औषधे अत्यावश्यक औषधांच्या राष्ट्रीय यादी (National List of Essential Medicines) आणि औषध किंमत नियंत्रण आदेश (DPCO) अंतर्गत येतात. या नियमांमुळे औषधांच्या विक्रीसाठी कमाल किंमत निश्चित केली जाते. जेव्हा प्लॅटिनम आयात करण्याची किंमत खूप वाढली, तेव्हा अनेक औषध उत्पादकांसाठी उत्पादन खर्च सरकारी नियमांनुसार ठरवलेल्या किमतींपेक्षा जास्त झाला. परिणामी, उत्पादन करणे आर्थिकदृष्ट्या फायदेशीर राहिले नाही, ज्यामुळे अनेक कंपन्यांनी तोटा टाळण्यासाठी उत्पादन कमी केले किंवा थांबवले.
यावर उपाय म्हणून, राष्ट्रीय औषध किंमत प्राधिकरणाने (NPPA) 12 जून 2026 रोजी या अत्यावश्यक औषधांच्या कमाल किमतीत तात्पुरती 50% वाढ करण्यास परवानगी दिली. उत्पादनास पुन्हा व्यवहार्य बनवणे आणि पुरवठा पूर्ववत करण्यासाठी उत्पादकांना प्रोत्साहन देणे हा यामागील उद्देश होता.
गुंतवणूकदार आणि क्षेत्रातील दृष्टिकोन
ही परिस्थिती फार्मास्युटिकल कंपन्यांसाठी एक मोठे ऑपरेशनल रिस्क (Operational Risk) दर्शवते, ज्या आयात केलेल्या कच्च्या मालावर मोठ्या प्रमाणात अवलंबून असतात. जेव्हा कच्च्या मालाच्या किमती वाढतात, तेव्हा किंमत-नियंत्रित अत्यावश्यक औषधे तयार करणाऱ्या कंपन्यांना उच्च उत्पादन खर्च आणि निश्चित महसूल यांच्यात समतोल साधावा लागतो. अलीकडील किंमत वाढीमुळे काहीसा दिलासा मिळाला असला तरी, ऑगस्ट महिन्याच्या अखेरीसही तुटवडा कायम असल्याचे दिसून येते, ज्यामुळे पुरवठा साखळी आणि उत्पादन पूर्ववत होण्यास वेळ लागू शकतो.
गुंतवणूकदार आणि उद्योग निरीक्षकांसाठी, कच्च्या मालाच्या पुरवठ्यातील स्थिरता आणि मागणी पूर्ण करण्यासाठी उत्पादक किती वेगाने उत्पादन वाढवतात हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. हा पेचप्रसंग दर्शवितो की भू-राजकीय तणाव आणि कमोडिटी बाजारातील अस्थिरता जीवनावश्यक औषधांच्या उपलब्धतेवर किती वेगाने परिणाम करू शकते. यामुळे उत्पादन पूर्णपणे पूर्ववत होईपर्यंत उत्पादकांच्या वॉल्यूम ग्रोथ (Volume Growth) आणि प्रॉफिट मार्जिनवर (Profit Margins) परिणाम होऊ शकतो.