Whalesbook
एप्रिल २०२६ मध्ये, रिलायन्स इंडस्ट्रीज (Reliance Industries) आणि नायरा एनर्जी (Nayara Energy) यांसारख्या प्रमुख खाजगी रिफायनरीजनी रशियाकडून तेल खरेदीत कपात केल्यामुळे भारताची एकूण क्रूड ऑइल आयात घटली आहे. या बदलामुळे जागतिक बाजारात अस्थिरता आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापारावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
रशियन तेलाची आवक घटली, किमती वाढल्या
एप्रिल २०२६ मध्ये, रशियाकडून Reliance Industries आणि Nayara Energy यांनी केलेल्या खरेदीत १९.४% घट झाल्यामुळे भारताची एकूण क्रूड ऑइल आयात मागील महिन्याच्या तुलनेत ३.७% कमी झाली. या कपातीनंतरही, भारत रशियन जीवाश्म इंधनाचा दुसरा सर्वात मोठा खरेदीदार आहे, ज्याची आयात $5.82 अब्ज होती. यापैकी ९०% क्रूड ऑइल होते. नायरा एनर्जीच्या वाडिनार रिफायनरीमध्ये देखभालीच्या (maintenance shutdowns) कारणामुळे रशियन क्रूड आयातीत ९२% घट झाली. याउलट, सरकारी मालकीच्या इंडियन ऑइलच्या (Indian Oil) वाडिनार रिफायनरीने रशियन क्रूडची आयात ८७% ने वाढवली.
जागतिक तेल बाजारात, भू-राजकीय तणाव (geopolitical tensions) आणि पुरवठा मार्गातील अडथळ्यांमुळे एप्रिल २०२६ च्या अखेरीस ब्रेंट क्रूडची किंमत $119 प्रति बॅरलच्या पुढे गेली, जी २०२२ नंतरची सर्वोच्च पातळी आहे. रशियाच्या युरल्स क्रूडची (Urals crude) सरासरी किंमत एप्रिलमध्ये $112.3 प्रति बॅरल होती, जी युरोपियन युनियन आणि यूकेच्या प्राइस कॅपपेक्षा (price cap) लक्षणीयरीत्या जास्त आहे.
मूल्यांकनातील बदल आणि सेक्टर परफॉर्मन्स
एप्रिल २०२६ मध्ये भारताने सुमारे २०.१ दशलक्ष टन क्रूड आयात केले, ज्यावर $16.3 अब्ज खर्च झाले. वाढत्या किमतींमुळे मागील वर्षाच्या तुलनेत ही किंमत लक्षणीयरीत्या वाढली. एप्रिल २०२६ मध्ये भारताच्या तेल बास्केटची सरासरी किंमत $114.48 प्रति बॅरल होती, जी एप्रिल २०२५ मधील $67.72 पेक्षा खूप जास्त आहे.
प्रमुख कंपन्यांच्या मूल्यांकनाबद्दल बोलायचं झाल्यास, इंडियन ऑइल कॉर्पोरेशन (IOC) चा P/E रेशो (5.18-5.7x) कमी आहे, जो संभाव्यतः कमी मूल्यांकन दर्शवतो. Reliance Industries (RELIANCE) चा P/E रेशो 18.69-26.72 आहे, तर Mangalore Refinery and Petrochemicals Ltd. (MRPL) चा P/E रेशो 13.50-14.99 आहे.
भू-राजकीय धोके आणि किमतीतील अस्थिरता
होरमुझ सामुद्रधुनीजवळील (Strait of Hormuz) तणावासारख्या भू-राजकीय घटनांमुळे जागतिक तेल बाजारात अस्थिरता वाढली आहे. या महत्त्वाच्या मार्गातील अडथळ्यांमुळे पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम झाला आहे, ज्यामुळे ब्रेंट क्रूडच्या किमती बहु-वर्षीय उच्चांकावर पोहोचल्या आहेत. रशियन तेलावरील प्राइस कॅपचे उल्लंघन होत आहे. वाढत्या किमती आणि पुरवठ्यातील अनिश्चितता यामुळे भारताची ऊर्जा सुरक्षा आणि आर्थिक कामगिरीसाठी तेल आयात धोरण महत्त्वपूर्ण ठरेल.