२०२६ मध्ये सोन्याचे दर गगनाला भिडल्याने भारतीय कुटुंबांचा दृष्टिकोन बदलला आहे. आता घरातील जुन्या दागिन्यांचे रूपांतर रोख रकमेत करून घर घेणे किंवा शिक्षणाचा खर्च भागवण्याकडे कल वाढला आहे.
सोन्याकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलला
२०२६ मध्ये सोन्याच्या दराने ₹१,७५,००० प्रति १० ग्रॅम चा टप्पा गाठला आहे. पारंपारिकपणे, भारतीय कुटुंबांमध्ये सोनं हे 'सुरक्षित गुंतवणूक' म्हणून जपून ठेवले जात असे, पण आता ते एका 'फायनान्शिअल टूल'प्रमाणे वापरले जात आहे. २०२६ च्या पहिल्या सहामाहीत सोन्याच्या रिसायकलिंगमध्ये तब्बल ६०% ची मोठी वाढ झाली आहे.
रिसायकलिंगमुळे ज्वेलर्सचा फायदा
आता ज्वेलर्सनी आपली दुकाने रिसायकलिंग हबमध्ये बदलली आहेत. ग्राहकांना सोन्याचे त्वरित मूल्य मिळत असल्याने ज्वेलर्सना नवीन सोने इम्पोर्ट करण्यावर अवलंबून राहावे लागत नाहीये. त्याचबरोबर, गोल्ड-बॅक्ड लोन (Gold-backed Loans) मार्केटमध्येही मोठी भरभराट झाली आहे. मार्च २०२६ पर्यंत गोल्ड लोनची मालमत्ता $१९७ अब्ज इतकी झाली असून, गेल्या दोन वर्षात यात ७३% वाढ नोंदवण्यात आली आहे.
ग्राहकांसाठी धोक्याची घंटा
सोनं विकताना अनेक ग्राहक अजूनही असंघटित क्षेत्राचा (Informal channels) वापर करत आहेत, जिथे शुद्धता मोजण्याचे निकष स्पष्ट नसतात. यामुळे ग्राहकांचे आर्थिक नुकसान होऊ शकते. शिवाय, घरातील सोन्याचा साठा संपवून टाकला, तर भविष्यातील महागाई किंवा आर्थिक संकटाच्या काळात एक 'सुरक्षा कवच' (Hedge) म्हणून वापरता येणारी मोठी संपत्ती हातची जाऊ शकते.
गुंतवणुकीच्या दृष्टीने महत्त्वाचे
येणाऱ्या काळात सरकारी टॅक्सेशन आणि इम्पोर्ट पॉलिसीमध्ये होणारे बदल या क्षेत्रावर परिणाम करू शकतात. सध्या ज्वेलर्स आणि एनबीएफसी (NBFCs) कंपन्या या वाढत्या ट्रेंडचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न करत आहेत.