भारतीय सोन्याचा भाव आंतरराष्ट्रीय बाजाराला का जुमानत नाहीये? जाणून घ्या कारणं

रुपयाच्या कमजोरपणामुळे मिळालेला आधार

भारतात सोन्याच्या भावात झालेली वाढ ही जागतिक बाजारातील ट्रेंडपेक्षा वेगळी आहे. यामागे रुपयाचे अवमूल्यन हे मुख्य कारण आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात डॉलर मजबूत झाल्याने सोन्याचे दर 1.4% नी घसरले, पण भारतात मात्र रुपया कमकुवत असल्याने सोन्याचे भाव वाढत राहिले. याचाच अर्थ, जागतिक बाजारात भाव स्थिर असले तरी रुपयाच्या अवमूल्यनामुळे देशांतर्गत सोन्याच्या किमतीत वाढ झाली आहे. यावर्षी आतापर्यंत सोन्याने 17.6% चा परतावा दिला आहे, जो रुपयाच्या अवमूल्यनामुळेच शक्य झाला आहे.

संस्थात्मक गुंतवणुकीचा अभाव

मे महिन्यात ग्लोबल गोल्ड ईटीएफमधून (Gold ETF) गुंतवणूकदारांनी पैसे काढून घेतले. फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) संभाव्य कडक धोरणांच्या पार्श्वभूमीवर संस्थात्मक गुंतवणूकदार सोने विक्री करत असल्याचे संकेत आहेत. याउलट, भारतात प्रत्यक्ष सोन्याची मागणी (Physical Demand) अजूनही मजबूत आहे. सरकारी अधिकाऱ्यांनी सोने खरेदी कमी करण्याच्या केलेल्या आवाहनाकडे दुर्लक्ष करत, भारतीय ग्राहक सोन्याला एक सुरक्षित गुंतवणूक पर्याय मानत आहेत.

बाजारातील धोके आणि भविष्यातील वाटचाल

सध्या भारतीय बाजारात सोन्याचे भाव जरी वाढत असले तरी, यात काही धोके आहेत. कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतीत अस्थिरता वाढल्यास डॉलर आणखी मजबूत होऊ शकतो, ज्यामुळे भारतीय बाजारात पुन्हा विक्रीचा दबाव येऊ शकतो. विशेष म्हणजे, भारतात सोन्याच्या किमती नेहमीपेक्षा जास्त असूनही, स्थानिक बाजारात डिस्काउंट (Discount) मिळत आहे. याचा अर्थ, स्थानिक ग्राहक आता महागड्या दराने खरेदी करण्यास कचरत आहेत. जर स्थानिक मागणी घटली आणि ईटीएफमधील गुंतवणुकीचा आधार मिळाला नाही, तर सोन्याच्या भावात मोठी घसरण होऊ शकते.

पुढील दिशा

पुढील काळात व्याजदर (Interest Rate) वाढीची शक्यता आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, अशा काळात सोने टिकून राहते, पण त्यासाठी मध्यवर्ती बँकांकडून (Central Banks) खरेदी आवश्यक असते. जोपर्यंत भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) आणि इतर प्रमुख बँका सोन्याची खरेदी सुरू ठेवतात, तोपर्यंत भावाला आधार मिळेल. मात्र, जागतिक स्पॉट प्राईस (Spot Price) आणि स्थानिक फ्युचर्स मार्केट (Futures Market) यांच्यातील वाढता फरक लक्ष ठेवण्यासारखा आहे. रुपयामध्ये अचानक सुधारणा झाल्यास, मागील तिमाहीतील नफा कमी होऊ शकतो.