आफ्रिकन देशांमध्ये वाढत्या खाद्यसुरक्षेच्या चिंतेमुळे भारताकडून तांदळाची आयात वेगाने वाढली आहे. जागतिक स्तरावर उत्पादनात **9%** घट अपेक्षित असताना, भारताकडे गरजेपेक्षा **27 दशलक्ष टन** अतिरिक्त साठा उपलब्ध आहे. मात्र, पावसाच्या अनियमितपणामुळे देशांतर्गत उत्पादनावर संक्रांत आली असून, भाव वधारले आहेत.
जागतिक स्तरावर तांदळाच्या बाजारात मोठी खळबळ उडाली आहे. २०२६-२७ च्या मार्केटिंग वर्षात जागतिक उत्पादन ९% नी घटण्याची शक्यता आहे, तर मागणी १४% नी वाढणार आहे. यामुळे तांदळाच्या किमतीत मोठी वाढ झाली असून, ५ टक्के तुटलेल्या 'परबॉइल्ड राईस'चे भाव $३७८ ते $३८४ प्रति टन या स्तरावर पोहोचले आहेत.
देशांतर्गत उत्पादन आणि पावसाचे संकट
भारत हा तांदळाचा जगातील सर्वात मोठा निर्यातदार देश आहे. सध्या देशांतर्गत उत्पादनात सुमारे ६.५% (१० दशलक्ष टन) घट होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे मॉन्सूनमधील १५% तूट. विशेषतः आंध्र प्रदेश आणि तेलंगणामध्ये पाण्याची टंचाई निर्माण झाल्यामुळे रब्बी पिकावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे. दिलासादायक बाब म्हणजे, 'फूड कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया' (FCI) कडे गरजेपेक्षा २७ दशलक्ष टन तांदळाचा अतिरिक्त साठा आहे, ज्यामुळे निर्यात आणि स्थानिक गरज यांचा समतोल राखणे शक्य होत आहे.
लॉजिस्टिक आणि निर्यातदारांचे भवितव्य
मध्यपूर्वेतील भूराजकीय तणावामुळे शिपिंग खर्चात मोठी वाढ झाली आहे. समुद्री मार्ग बदलल्यामुळे जहाजांना पोहोचण्यासाठी अधिक वेळ लागत आहे, ज्याचा फटका एक्सपोर्टर्सच्या मार्जिनला बसू शकतो. KRBL, LT Foods आणि Chaman Lal Setia सारख्या कंपन्यांना जागतिक किमती वाढल्याचा फायदा होत असला, तरी सरकारी धोरणे हा महत्त्वाचा घटक आहे. देशांतर्गत महागाई वाढल्यास सरकार निर्यातीवर निर्बंध घालू शकते, हे गुंतवणूकदारांनी लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
येणाऱ्या काळात 'एल निनो'चा प्रभाव आणि रब्बी पिकांची स्थिती यावर बाजाराचे लक्ष असेल. ऑक्टोबर २०२६ च्या शेवटी होणाऱ्या 'भारत इंटरनॅशनल राइस कॉन्फरन्स'मध्ये कंपन्यांच्या व्यवस्थापनाकडून मिळणाऱ्या कमेंट्रीवर गुंतवणूकदारांची नजर असेल.