भारताने बांगलादेशला पुन्हा एकदा गव्हाची निर्यात सुरू केली असून, ऑगस्टच्या शेवटपासून आतापर्यंत **२००,००० टनांहून** अधिक गव्हाची बुकिंग झाली आहे. जागतिक बाजाराच्या तुलनेत भारतीय गव्हाचे कमी दर हे या व्यवहाराचे मुख्य कारण आहे.
मे २०२२ मध्ये देशांतर्गत महागाई नियंत्रित करण्यासाठी भारताने गव्हाच्या निर्यातीवर निर्बंध घातले होते. मात्र, आता पुन्हा एकदा बांगलादेशसाठी भारताने आपले दरवाजे उघडले आहेत. या निर्णयामुळे भारतीय निर्यातदारांना मोठा दिलासा मिळाला असून, व्यापारात मोठी वाढ होण्याची चिन्हे आहेत.
किमतीतील फरक आणि लॉजिस्टिकचा फायदा
या निर्यातीमागील मुख्य कारण म्हणजे किमतीतील तफावत. सध्या बांगलादेशसाठी भारतीय गव्हाची किंमत $३०५ ते $३२६ प्रति टन दरम्यान आहे, तर ऑस्ट्रेलियन गव्हाची किंमत वाहतूक खर्चामुळे $४५० प्रति टनापेक्षा अधिक आहे. रेल्वे आणि रस्ते वाहतुकीच्या सुलभतेमुळे भारताचा गहू स्वस्त पडत आहे. याच धर्तीवर श्रीलंकेनेही भारताकडून सुमारे ६०,००० टन गव्हाची आयात केली आहे.
धोरणात्मक जोखीम (Policy Risk)
गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेणे गरजेचे आहे की, भारतातील अन्नसुरक्षा ही सरकारची प्राथमिकता आहे. जर देशांतर्गत गव्हाचे दर वाढले किंवा रब्बी हंगामात उत्पादनात घट झाली, तर सरकार पुन्हा निर्यातीवर निर्बंध लादू शकते. त्यामुळे भविष्यातील निर्यातीचे चित्र हे देशांतर्गत उत्पादनावर अवलंबून असेल.
भविष्यातील संधी
यूएस डिपार्टमेंट ऑफ ॲग्रिकल्चरच्या अहवालानुसार, २०२६/२७ सालापर्यंत भारताची गव्हाची निर्यात २ दशलक्ष टनांपर्यंत पोहोचू शकते. बांगलादेश आणि श्रीलंकेसोबतच नेपाळ, इंडोनेशिया आणि युएई सारख्या बाजारपेठांतूनही मागणी वाढण्याची शक्यता आहे.