सोनं झालं महाग! रुपया वाचवण्यासाठी भारतात आयात शुल्क १५%, चांदी आणि प्लॅटिनमवरही वाढ

देशाची अर्थव्यवस्था आणि चलन वाचवण्यासाठी मोठा निर्णय

सध्या जागतिक बाजारात अस्थिरता आणि वाढत्या तेलाच्या किमतींमुळे भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर दबाव येत आहे. यामुळे भारतीय रुपयाची अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत घसरण सुरू झाली आहे, जी सध्या 95.64 च्या जवळ पोहोचली आहे. या परिस्थितीवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणि परकीय चलन साठा जो मे 2026 च्या सुरुवातीला सुमारे $690.69 बिलियन होता, तो कमी होऊ नये यासाठी सरकारने हा धोरणात्मक निर्णय घेतला आहे.

आयात शुल्कात वाढ आणि बाजारातील प्रतिक्रिया

सरकारने सोने आणि चांदीवरील आयात शुल्क 6% वरून थेट 15% पर्यंत वाढवले आहे. तर प्लॅटिनमवरील शुल्क 6.4% वरून 15.4% केले आहे. यामागे देशातील अनावश्यक आयात कमी करणे आणि मौल्यवान धातूंचा साठा सुरक्षित ठेवणे हा उद्देश आहे. या घोषणेनंतर लगेचच, 13 मे 2026 रोजी, सेंको गोल्डसारख्या ज्वेलरी कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये 6.43% पर्यंत घसरण दिसून आली.

सेंको गोल्डच्या अंदाजानुसार, या शुल्क वाढीमुळे ज्वेलरी विक्रीच्या व्हॉल्यूममध्ये 10% ते 15% घट होऊ शकते. मात्र, सोन्याच्या आंतरराष्ट्रीय किमती वाढल्या असल्याने, विक्रीचे मूल्य (Sales Value) स्थिर राहण्याची शक्यता आहे. ग्राहक आता हलके दागिने किंवा लहान खरेदीकडे वळू शकतात.

आर्थिक दबाव आणि चलनवाढीचा धोका

मध्य पूर्वेतील तणावामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती $103.8 प्रति बॅरल पर्यंत पोहोचल्या आहेत, ज्यामुळे भारताच्या आयातीवरील खर्चात वाढ होत आहे. यामुळे व्यापार तूट (Trade Deficit) वाढते, रुपया कमकुवत होतो आणि महागाईला (Inflation) चालना मिळते. एप्रिल 2026 मध्ये महागाई 3.48% होती, जी ऊर्जेच्या वाढत्या किमतींमुळे आणखी वाढू शकते.

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) रुपयाची अस्थिरता कमी करण्याचा प्रयत्न करत आहे, परंतु त्यासाठी आयात शुल्क वाढवणे हा एक प्रभावी उपाय मानला जात आहे. यापूर्वी, जुलै 2024 मध्ये शुल्क 15% वरून 6% पर्यंत कमी करण्यात आले होते, ज्यामुळे सोन्याची आयात मोठ्या प्रमाणात वाढली होती. आता सरकार पुन्हा एकदा मागील निर्णयाच्या विरोधात जात आहे.

या धोरणाचे धोके आणि भविष्यातील आव्हाने

या आयात शुल्क वाढीमुळे सोन्याची तस्करी (Smuggling) वाढण्याचा धोका आहे. जर 15% शुल्क खूप जास्त वाटले, तर यामुळे काळ्या बाजाराला चालना मिळू शकते, जे देशाच्या अर्थव्यवस्थेसाठी हानिकारक ठरू शकते. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी यापूर्वीच सोन्याची खरेदी कमी करण्याचे आवाहन केले होते. त्यामुळे ग्राहक खर्च आणखी कमी होण्याची शक्यता आहे.

सध्याच्या आर्थिक परिस्थितीत, अनेक विश्लेषक सेंको गोल्डसाठी 'बाय' (Buy) रेटिंगसह 457.50 रुपयांचे लक्ष्य (Target Price) देत आहेत. मात्र, येणारा काळ या धोरणाचा बाजारावर कसा परिणाम करतो, तसेच जागतिक तेलाचे दर आणि मध्य पूर्वेतील तणाव किती काळ टिकतो यावर अवलंबून असेल.