भारतात सोन्याची मागणी जून तिमाहीत (**Q2 2026**) **6%** ने घसरून **131 टन** झाली आहे. वाढलेल्या किमती आणि आयात शुल्कात झालेली वाढ यामुळे दागिन्यांचे ग्राहक कमी झाले. मात्र, मागणीच्या वजनात घट झाली असली तरी, एकूण आर्थिक मूल्यामध्ये **50%** ची मोठी वाढ होऊन ते **₹1.98 लाख कोटी** वर पोहोचले आहे.
सोन्याच्या किमतींचा मोठा फटका!
भारतात सोने खरेदीचा कल मंदावला आहे. जून तिमाहीत (Q2 2026) सोन्याची एकूण मागणी वर्षा-दर-वर्षाच्या तुलनेत 6% ने कमी होऊन 131 टन नोंदवली गेली. यामागे मुख्य कारण म्हणजे दागिन्यांची मागणी 15% ने घसरून फक्त 75 टन राहिली. हा गेल्या जवळपास दोन दशकांतील सर्वात कमी आकडा आहे. बाजारातील तज्ज्ञांच्या मते, सोन्याच्या किमती मागील वर्षाच्या तुलनेत अंदाजे 59% जास्त असल्याने ग्राहक महागड्या खरेदीसाठी पुढे येत नाहीत आणि आवश्यक नसलेल्या खरेदी पुढे ढकलत आहेत.
आयात शुल्क आणि किमतींचा दुहेरी मार
या तिमाहीत सोन्याच्या बाजाराला अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागला. आयात शुल्कात झालेली 9% वाढ आणि सोन्याच्या किमतीतील अस्थिरता यामुळे किरकोळ खरेदीदारांनी काढता पाय घेतला. केवळ किमतीच नाही, तर ग्राहकांच्या मानसिकतेत झालेले बदल आणि सामाजिक-आर्थिक कारणांमुळेही सोन्याच्या दागिन्यांच्या विक्रीवर परिणाम झाला आहे.
ज्वेलर्ससमोरील इन्व्हेंटरीचे संकट
सध्या ज्वेलर्सकडे 21 टन सोने पडून आहे, जे त्यांच्या १३ वर्षांच्या सरासरीपेक्षा खूप जास्त आहे. जर मागणी वाढली नाही, तर या अतिरिक्त स्टॉकमुळे मोठ्या ज्वेलरी रिटेल चेनच्या खेळत्या भांडवलावर (Working Capital) दबाव येऊ शकतो.
गुंतवणूक क्षेत्रातील मिसळ कल
भौतिक दागिन्यांची मागणी कमी झाली असली तरी, गुंतवणूक विभागात संमिश्र कल दिसून आला. गोल्ड बार आणि नाणी (Gold Bars and Coins) यांची मागणी 9% ने वाढून 50 टन झाली. यावरून असे दिसते की, किमती वाढूनही काही गुंतवणूकदार सोन्याकडे दीर्घकालीन मालमत्ता म्हणून पाहत आहेत. गोल्ड एक्सचेंज ट्रेडेड फंड्स (ETFs) मधील गुंतवणूक वर्षा-दर-वर्षाच्या तुलनेत 62% ने वाढून 4 टन झाली. मात्र, मागील तिमाहीच्या तुलनेत ईटीएफमधील वाढ मंदावली आहे, जी सध्याच्या किमतींवर संस्थात्मक आणि किरकोळ गुंतवणूकदारांची आवड स्थिर होण्याची शक्यता दर्शवते.
पुरवठा आणि ग्राहकांचे वर्तन
भारतातील सोन्याचा एकूण पुरवठा सहा वर्षांतील नीचांकी पातळीवर, म्हणजे 120 टन राहिला. शुद्ध सोन्याची आयात (Net Bullion Imports) 22% ने कमी होऊन 98 टन झाली. धक्कादायक बाब म्हणजे, जुने दागिने विकून रोख मिळवण्याचे प्रमाण (Gold Recycling) 17% ने घटले आणि 19 टन झाले, जे गेल्या ११ तिमाहींमधील सर्वात कमी आहे. याचा अर्थ, किमती जास्त असूनही ग्राहक आपले सोने विकून रोख रक्कम घेण्याऐवजी ते जपून ठेवत आहेत. अनेक ग्राहक सोन्याचे कर्ज (Gold Loans) घेऊन रोकडची गरज भागवत आहेत, ज्यामुळे त्यांना आपले सोने कायमस्वरूपी विकावे लागत नाही.
पुढे काय?
सध्या, या क्षेत्रासाठी आयात होणाऱ्या सोन्याचे प्रमाण आणि ज्वेलर्स त्यांची इन्व्हेंटरी किती प्रमाणात कमी करू शकतात, यावर लक्ष ठेवावे लागेल. गुंतवणूकदारांना सोन्याच्या किमती स्थिर होतात का, किंवा आगामी सणासुदीच्या काळात मागणीत वाढ होते का, यावर लक्ष ठेवावे लागेल, की फक्त मूल्यावर आधारित खरेदीचा कल कायम राहील.