भारताची तेल पेंडी निर्यात एप्रिल महिन्यात **3.65 लाख टन** राहिली, जी मागील वर्षीच्या **4.65 लाख टन**च्या तुलनेत **21.5%** कमी आहे. लाल समुद्रातील (Red Sea) व्यत्यय आणि दक्षिण अमेरिकेतील स्पर्धकांमुळे कमी किमतीमुळे भारतीय सोयाबीन पेंडीला मागणी घटली आहे.
निर्यातीला मोठा फटका
भारताची तेल पेंडीची निर्यात एप्रिल महिन्यात लक्षणीयरीत्या घसरली आहे. मागील वर्षी याच महिन्यात 4.65 लाख टन निर्यात झाली होती, तर यावर्षी एप्रिलमध्ये ती 3.65 लाख टन इतकीच राहिली. म्हणजेच निर्यातीत 21.5% ची मोठी घट नोंदवली गेली आहे.
सोयाबीन पेंडीची निराशाजनक कामगिरी
विशेषतः सोयाबीन पेंडीच्या निर्यातीत मोठी घट दिसून आली. मागील वर्षी 2.30 लाख टन निर्यात झालेल्या सोयाबीन पेंडीची निर्यात यावर्षी एप्रिलमध्ये केवळ 62,844 टन इतकीच राहिली. सॉल्व्हेंट एक्स्ट्रॅक्टर्स असोसिएशन ऑफ इंडियाच्या (Solvent Extractors' Association of India) मते, भारतीय निर्यातदार दक्षिण अमेरिकेतील उत्पादकांच्या स्वस्त दरांशी स्पर्धा करू शकत नाहीत. भारतीय सोयाबीन पेंडीचा FOB दर $605 प्रति टन आहे, तर रॉटरडॅममध्ये ती $430 प्रति टन दराने उपलब्ध आहे. या मोठ्या दरातील तफावतीमुळे भारतीय मालाला मागणी कमी झाली आहे.
लाल समुद्रातील अडथळ्यांचा परिणाम
लाल समुद्रातील संघर्षामुळे शिपिंगमध्ये मोठे अडथळे निर्माण झाले आहेत. सुएझ कालवा टाळून जहाजांना केप ऑफ गुड होप मार्गे प्रवास करावा लागत आहे. यामुळे फ्रेट कॉस्टमध्ये (Freight Cost) प्रचंड वाढ झाली आहे, ज्यामुळे भारतीय निर्यातदारांवर आर्थिक भार वाढला आहे. युरोप आणि पश्चिम आशियाई देशांमध्ये, जे भारतीय तेल पेंडीचे पारंपरिक ग्राहक आहेत, तेथील बाजारपेठेत भारतीय मालाची पोहोच मंदावली आहे.
चीनकडून खंडणी पेंडीला मागणी
या निराशाजनक परिस्थितीतही, खंडणी पेंडीच्या (Rapeseed Meal) निर्यातीत मात्र वाढ दिसून आली. मागील वर्षी 2.13 लाख टन निर्यात झाली होती, तर यावर्षी ती 2.48 लाख टन पर्यंत पोहोचली. चीनकडून असलेल्या मजबूत मागणीमुळे हे शक्य झाले. एप्रिल महिन्यात चीनने 1.42 लाख टन भारतीय तेल पेंड आयात केली, जी मागील वर्षीच्या 59,921 टन च्या तुलनेत खूप जास्त आहे. चीनच्या मागणीमुळे उद्योगाला काही प्रमाणात दिलासा मिळाला आहे.
भविष्यातील चित्र
तेलाच्या पेंडीच्या निर्यातीचे भविष्य अनेक गोष्टींवर अवलंबून असेल. देशांतर्गत पोल्ट्री आणि डेअरी उद्योगांकडून येणारी मागणी स्थिर राहण्याची अपेक्षा असली तरी, उच्च फ्रेट दर आणि दक्षिण अमेरिकेतील मालाची स्पर्धा यामुळे निर्यातीवर दबाव कायम राहू शकतो. मान्सूनची स्थिती, देशांतर्गत पिकांची उपलब्धता आणि लाल समुद्रातील निर्बंधांमध्ये सुधारणा यावर लक्ष ठेवावे लागेल. आंतरराष्ट्रीय बाजारात स्पर्धात्मक दर टिकवून ठेवणे हेच निर्यातीसाठी सर्वात महत्त्वाचे ठरेल.