भारतातील लिक्विफाइड नॅचरल गॅस (LNG) आयात २०२५ मध्ये **15 लाख टन** नी घटली आहे, तर दुसरीकडे देशाची रीगॅसिफिकेशन क्षमता **71 लाख टन प्रति वर्ष** नी वाढली आहे. आंतरराष्ट्रीय गॅस युनियनच्या अहवालानुसार, या बदलांमुळे ऊर्जा व्यवस्थापनात मोठा बदल दिसून येतोय.
आंतरराष्ट्रीय बाजारात नरमाई, तरीही भारताची मोठी झेप
जागतिक लिक्विफाइड नॅचरल गॅस (LNG) बाजारात २०२५ मध्ये नरमाई दिसून आली, विशेषतः आशियाई देशांमध्ये आयातीत मोठी घट नोंदवली गेली. आंतरराष्ट्रीय गॅस युनियन (IGU) च्या २०२६ अहवालानुसार, २०२५ या कॅलेंडर वर्षात भारताची LNG आयात 15 लाख टन (mt) नी घसरून एकूण 24.60 दशलक्ष टन इतकी झाली. यापूर्वी २०२४ मध्ये ही आयात 58% होती, जी आता 47% पर्यंत खाली आली आहे.
इन्फ्रास्ट्रक्चरवर लक्ष केंद्रित
आयात कमी झाली असली तरी, भारताने आपल्या दीर्घकालीन ऊर्जा इन्फ्रास्ट्रक्चरला मजबूत करण्यावर भर दिला आहे. देशाने 71 लाख टन प्रति वर्ष (mtpa) नवीन रीगॅसिफिकेशन क्षमता जोडली आहे. यात छारा LNG टर्मिनलची ( 5 mtpa ) सुरुवात आणि दाभोल प्लांटचा ( 2.1 mtpa ) विस्तार यांचा समावेश आहे. या विस्तारामुळे भारत रीगॅसिफिकेशन क्षमतेमध्ये जगात चौथ्या क्रमांकावर पोहोचला असून, आता एकूण क्षमता 52.5 mtpa झाली आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय संकेत?
आयात कमी होणे आणि त्याच वेळी क्षमता वाढणे यामुळे टर्मिनलचा वापर दर (utilization rate) लक्षणीयरीत्या खाली आला आहे. २०२५ मध्ये भारताचा रीगॅसिफिकेशन वापर दर सुमारे 47% राहिला, जो २०२४ मध्ये 58% होता. याचा अर्थ असा की, भविष्यातील मागणीसाठी देश क्षमता तर वाढवत आहे, पण सध्याची क्षमता पूर्ण क्षमतेने वापरली जात नाहीये. वाढलेल्या क्षमतेवर आयातीत वाढ न झाल्यास, या भांडवली प्रकल्पांच्या नफ्यावर परिणाम होऊ शकतो.
भविष्यातील योजना आणि विस्तार
ऊर्जा सुरक्षेला प्राधान्य देत, भारताने LNG क्षेत्रात चार मोठे प्रकल्प पाइपलाइनमध्ये ठेवले आहेत. २०२८ पर्यंत या प्रकल्पांमधून 11.3 mtpa क्षमतेची भर पडण्याची अपेक्षा आहे. यामध्ये दाहेज LNG टर्मिनलच्या विस्ताराचाही समावेश आहे.
देशांतर्गत नैसर्गिक वायूची मागणी या वेगाने होणाऱ्या इन्फ्रास्ट्रक्चर विस्ताराशी जुळवून घेऊ शकेल की नाही, याकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष लागले आहे. या मालमत्तांचे भविष्य जागतिक किमतींचे ट्रेंड, आयातीचा खर्च आणि औद्योगिक व वीज क्षेत्राकडून नैसर्गिक वायूचा वापर वाढवण्याचा वेग यावर अवलंबून असेल.