२०२६ मध्ये भारतातील सोन्याचा वापर **६५० मेट्रिक टनांपर्यंत** खाली येण्याचा अंदाज वर्तवण्यात आला आहे. वाढत्या किमती आणि ग्रामीण भागातील कमी उत्पन्न यामुळे सोन्याची मागणी घटली आहे.
भारतातील सोन्याच्या बाजारपेठेत २०२६ मध्ये मोठी घसरण दिसून येत आहे. जगातील सोन्याचा दुसरा सर्वात मोठा ग्राहक असलेल्या भारतात मागणी ६५० मेट्रिक टनांवर येण्याची शक्यता आहे, जो गेल्या सहा वर्षांतील सर्वात कमी आकडा आहे. या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे देशांतर्गत बाजारातील सोन्याचे विक्रमी उच्चांकी दर आणि कमजोर ग्रामीण अर्थव्यवस्था, जिथे मान्सूनच्या कमतरतेमुळे शेतकऱ्यांचे उत्पन्न घटले आहे.
खरेदीच्या पद्धतीत बदल
सोन्याच्या वजनात घट होत असली तरी ग्राहकांच्या पसंतीमध्ये मोठा बदल दिसून येत आहे. लोक आता पारंपरिक जड दागिन्यांच्या ऐवजी लाईटवेट ज्वेलरी आणि लॅब-ग्रोन डायमंड्सना पसंती देत आहेत. याव्यतिरिक्त, सोन्याचे बार, कॉइन्स आणि ETFs सारख्या आर्थिक स्वरूपातील सोन्याकडे गुंतवणूकदारांचा ओढा वाढला आहे. ग्राहक आता सोन्याकडे केवळ दागिन्यांच्या स्वरूपात न पाहता, महागाईपासून बचाव करण्याचा एक मार्ग म्हणून पाहत आहेत.
ज्वेलरी रिटेलर्सवर काय परिणाम होईल?
हा कल ज्वेलरी रिटेलर्ससाठी एक आव्हान बनला आहे. जरी सोन्याच्या विक्रीच्या प्रमाणात (Volume) दुहेरी अंकी घट झाली असली, तरी सोन्याच्या वाढत्या किमतींमुळे मोठ्या कंपन्यांचे रेव्हेन्यू टिकून आहेत. मात्र, अशा परिस्थितीत मार्जिन राखणे हे कंपन्यांसमोर मोठे आव्हान असेल. जर त्यांना विक्री कायम राखण्यासाठी मोठ्या प्रमाणात सवलती (Discounting) द्याव्या लागल्या, तर त्याचा थेट परिणाम त्यांच्या नफ्यावर होऊ शकतो.
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचे आव्हान
भारताच्या एकूण सोन्याच्या वापरापैकी निम्म्याहून अधिक वाटा ग्रामीण भारताचा आहे. मान्सूनची कमतरता आणि कृषी उत्पादनातील घट यामुळे ग्रामीण कुटुंबांची खरेदी करण्याची क्षमता कमी झाली आहे. याव्यतिरिक्त, सोन्यावरील import duties वाढवण्याच्या निर्णयामुळे अधिकृत व्यापार प्रभावित झाला असून, बाजारपेठेतील तरलता (Liquidity) देखील कमी झाली आहे.
गुंतवणुकीचे धोके
सोन्याच्या किमतीतील अस्थिरता हे गुंतवणूकदारांसाठी मोठे आव्हान आहे. लग्नसराईच्या काळातही जर किमती उच्च राहिल्या, तर मागणीवर दबाव कायम राहील. आगामी काळात सरकारचे आयात धोरण आणि रुपयाच्या मूल्यातील चढ-उतार सोन्याच्या दरांवर नियंत्रण ठेवतील, ज्यामुळे शारीरिक सोन्याच्या वापराची पातळी पुढील काही महिने मर्यादित राहण्याची शक्यता आहे.