भारताचे रत्न आणि दागिने निर्यात जून २०२६ मध्ये २६% ने वाढली

भारताची रत्ने आणि दागिन्यांची निर्यात जून २०२६ मध्ये **२६.५%** ने वाढून **$२.२१ अब्ज** झाली आहे. सोन्याचे दागिने आणि लॅब-ग्रोन हिऱ्यांच्या मागणीमुळे ही वाढ दिसून आली. मात्र, जागतिक आर्थिक दबावामुळे एप्रिल-जून तिमाहीतील निर्यात वाढ **०.०४%** इतकीच राहिली.

जून २०२६ मध्ये निर्यात रिकव्हरी

भारताच्या रत्न आणि दागिने उद्योगाने जून २०२६ मध्ये एक मजबूत रिकव्हरी अनुभवली आहे. मागील वर्षाच्या तुलनेत या महिन्यात एकूण निर्यातीमध्ये २६.५१% ची वाढ होऊन ती $२.२१ अब्ज पर्यंत पोहोचली आहे. जागतिक बाजारात मागणी घटल्यामुळे निर्यातीत सातत्याने कमी वाढ दिसून येत होती, मात्र जूनमधील आकडेवारी दिलासादायक आहे.

दागिन्यांच्या सेगमेंटनुसार कामगिरी

• सोन्याचे दागिने (Gold Jewellery): या महिन्यात सोन्याच्या दागिन्यांची निर्यात ५४.५% ने वाढून $१.०९ अब्ज झाली. यात स्टडेड गोल्ड ज्वेलरीची (studded gold jewellery) निर्यात ८५.३५% नी वाढून $६३३.९७ दशलक्ष झाली, तर प्लेन गोल्ड ज्वेलरीची (plain gold jewellery) निर्यात २५.३४% नी वाढून $४५३.७६ दशलक्ष झाली.
• लॅब-ग्रोन हिरे (Lab-grown Diamonds): लॅब-ग्रोन हिऱ्यांच्या सेगमेंटनेही उद्योगाच्या वाढीला मोठा हातभार लावला आहे. जूनमध्ये पॉलिश केलेल्या लॅब-ग्रोन हिऱ्यांची निर्यात ५२.२५% नी वाढून $१०१.३५ दशलक्ष झाली. नैसर्गिक हिऱ्यांपेक्षा स्वस्त पर्याय म्हणून या सेगमेंटची मागणी वाढत आहे.

तिमाही आकडेवारी आणि आव्हाने

जूनमधील सकारात्मक आकडेवारी असूनही, एप्रिल-जून २०२६ या तिमाहीचा विचार केल्यास एकूण निर्यातीत केवळ ०.०४% ची वाढ होऊन ती $६.६१ अब्ज इतकीच राहिली. हे दर्शवते की आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला असलेल्या मंद गतीमधून उद्योग अजूनही सावरत आहे. तसेच, याच तिमाहीत रत्ने आणि दागिन्यांची आयात ५.९% नी कमी होऊन $४.९७ अब्ज झाली. जागतिक अनिश्चिततेमुळे उत्पादकांकडून सावध इन्व्हेंटरी व्यवस्थापन (inventory management) दिसून येत आहे.

भविष्यातील दृष्टिकोन

सध्या हा उद्योग आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील ग्राहक खर्च, भू-राजकीय तणाव आणि आर्थिक अस्थिरता यांसारख्या समस्यांना तोंड देत आहे. भारतीय रत्ने आणि दागिन्यांची निर्यात मोठ्या प्रमाणावर पश्चिम देशांवर अवलंबून असल्याने, आगामी महिन्यातील कामगिरी आंतरराष्ट्रीय सुट्ट्यांच्या हंगामातील ग्राहक मागणीवर अवलंबून राहील. जेम अँड ज्वेलरी एक्सपोर्ट प्रमोशन कौन्सिल (Gem & Jewellery Export Promotion Council) च्या आकडेवारीनुसार, नवीन व्यापार करारांमुळे (trade agreements) नवीन बाजारपेठा काबीज करण्यावर या क्षेत्राची रिकव्हरी अवलंबून असेल.

गुंतवणूकदार टायटन कंपनी (Titan Company) आणि कल्याण ज्वेलर्स (Kalyan Jewellers) सारख्या कंपन्यांच्या कामगिरीवर लक्ष ठेवून आहेत. जूनमधील निर्यातीतील ही वाढ तिमाही नफ्यात (quarterly margins) आणि सणासुदीच्या काळात वाढणाऱ्या मागणीत रूपांतरित होते की नाही, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.