भारताच्या जेम अँड ज्वेलरी क्षेत्राने सप्टेंबर २०२६ मध्ये दमदार कामगिरी करत निर्यातीत **९.४३%** वाढ नोंदवली असून एकूण आकडा **$२.९५ अब्ज** वर पोहोचला आहे. स्टडेड गोल्ड आणि लॅब-ग्रोन डायमंड्सच्या मागणीमुळे या क्षेत्राला बळ मिळाले आहे, तरीही सोन्याच्या वाढत्या किमतींचा परिणाम प्लेन गोल्ड ज्वेलरीवर होताना दिसत आहे.
सप्टेंबर २०२६ च्या आकडेवारीनुसार, भारतीय जेम अँड ज्वेलरी क्षेत्राने वार्षिक तुलनेत ९.४३% वाढ नोंदवली आहे. चालू आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या सहामाहीत (एप्रिल-सप्टेंबर) एकूण निर्यात $१४.३० अब्ज झाली असून, डॉलरच्या तुलनेत यात ३.०७% वाढ दिसून येत आहे. सध्या या क्षेत्रात मिश्र कल पाहायला मिळत आहे.
स्टडेड गोल्ड आणि लॅब-ग्रोन डायमंड्सचा जोर
या वाढीचे मुख्य श्रेय स्टडेड गोल्ड ज्वेलरीला जाते, ज्याची निर्यात पहिल्या सहामाहीत ३१% हून अधिक वाढून $३.६९ अब्ज झाली आहे. तसेच, लॅब-ग्रोन डायमंड्सचा वाटाही वाढला असून, त्याची निर्यात १७.०८% नी वधारून $६८५.१० दशलक्ष झाली आहे. अमेरिकेतील कमी झालेले टॅरिफ आणि ब्रिटनसोबतचे नवीन व्यापारी करार यामुळे भारतीय निर्यातक चांगला नफा कमावत आहेत.
सोन्याच्या किमतींचा फटका
एकीकडे स्टडेड ज्वेलरीचा खप वाढत असताना, पारंपारिक प्लेन गोल्ड ज्वेलरीला मात्र आव्हानांचा सामना करावा लागत आहे. एप्रिल ते सप्टेंबर या काळात या विभागाची निर्यात ८.८१% नी घटून $२.५३ अब्ज झाली आहे. सोन्याच्या जागतिक किमतींत ३१.१७% ची मोठी वाढ झाल्याने विदेशी ग्राहकांसाठी दागिन्यांचे दर वाढले आहेत. विशेषतः मध्य-पूर्व (Middle East) देशांमधील बाजारपेठेत निर्माण झालेल्या कठीण परिस्थितीमुळे निर्यातीवर दबाव कायम आहे.
डायमंड सेगमेंट आणि चलन विनिमय
कट आणि पॉलिश्ड डायमंड विभागात स्थिती काहीशी गुंतागुंतीची आहे. मूल्यानुसार या निर्यातीत ७% घट झाली असली तरी, व्हॉल्यूममध्ये ४% वाढ नोंदवण्यात आली आहे, ज्याचा अर्थ कमी किमतीत जास्त माल विकला जात आहे. रुपयाचे अवमूल्यन भारतीय निर्यातदारांसाठी फायदेशीर ठरले आहे; सप्टेंबर महिन्यात रुपयाच्या भाषेत निर्यात १८% नी वाढून ₹२८,१५७.५५ कोटी इतकी झाली आहे.