भारताची रत्न आणि दागिने निर्यात जून महिन्यात **$2.21 अब्ज** पर्यंत पोहोचली, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत **26.5%** अधिक आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचे दर कमी झाल्यामुळे आणि प्रयोगशाळेत तयार केलेल्या हिऱ्यांच्या (Lab-grown diamond) उत्पादनांना परदेशातून मोठी मागणी असल्यामुळे ही वाढ झाली आहे. ही एक सुधारणा असली तरी, सोने आयातीवरील कर नियमांमुळे सोर्सिंगमधील आव्हाने उद्योगाला भेडसावत आहेत.
Detailed Coverage
जून महिन्यात निर्यातीत मोठी वाढ
भारताच्या रत्न आणि दागिने क्षेत्राने जून महिन्यात लक्षणीय पुनरागमन केले आहे. या महिन्यात एकूण निर्यात वार्षिक आधारावर 26.5% नी वाढून $2.21 अब्ज झाली. एप्रिल-जून तिमाहीत उद्योगाची एकूण वाढ 6.61 अब्ज डॉलरवर स्थिर होती, त्यामुळे ही कामगिरी उद्योगासाठी एक मोठा दिलासा आहे.
सोन्याच्या दरातील घसरणीचा फायदा
या वाढीमागे आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याच्या किमतीत झालेली मोठी घसरण हे मुख्य कारण आहे. महिन्या-दर-महिन्याच्या तुलनेत सोन्याच्या दरात 10% पेक्षा जास्त घट झाली. कच्च्या मालाच्या किमती कमी झाल्यामुळे, भारतीय निर्यातदारांनी त्यांच्या उत्पादनांच्या किमती कमी केल्या, ज्यामुळे UAE, अमेरिका, सौदी अरेबिया, सिंगापूर आणि युनायटेड किंगडम यांसारख्या प्रमुख आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठांमध्ये त्यांची उत्पादने अधिक स्पर्धात्मक बनली. जेम अँड ज्वेलरी एक्सपोर्ट प्रमोशन कौन्सिल (GJEPC) च्या डेटानुसार, सोन्याच्या दागिन्यांची निर्यात 54.5% नी वाढून $1.09 अब्ज झाली.
पारंपारिक दागिन्यांव्यतिरिक्त, नवीन सेगमेंटमध्येही मोठी मागणी दिसून आली. लॅब-ग्रोन डायमंड (Lab-grown diamond) निर्यातीत 52.25% ची वाढ झाली, तर प्लॅटिनम दागिन्यांची निर्यात 34.77% नी वाढली. कट आणि पॉलिश्ड डायमंड निर्यातीतही 8.71% ची वाढ नोंदवण्यात आली, ज्यामुळे एकूण निर्यातीत सकारात्मकता दिसून आली.
नियामक आणि सोर्सिंगमधील अडचणी
निर्यात आकडेवारी सकारात्मक असली तरी, उद्योगासमोर आव्हाने कायम आहेत. GJEPC ने RBI- notified nominated agencies द्वारे आयात केलेल्या सोन्यावरील वस्तू आणि सेवा कर (GST) लागू करण्याबाबत तांत्रिक समस्या असल्याचे म्हटले आहे. या नियामक गुंतागुंतीमुळे निर्यातदारांना कच्चा माल मिळवण्यात अडचणी येत आहेत. कच्च्या मालाची खरेदी सुलभ होण्यासाठी उद्योग संस्था सरकारसोबत या समस्यांवर तोडगा काढण्यासाठी चर्चा करत आहे.
याशिवाय, सर्वच विभागांमध्ये वाढ झाली नाही. चांदीचे दागिने आणि रंगीत रत्नांच्या (coloured gemstone) निर्यातीत अनुक्रमे 23.98% आणि 23.63% घट झाली. यावरून असे दिसून येते की, सोन्यावर आधारित उत्पादनांची मागणी मजबूत असली तरी, इतर विशेष विभागांना अधिक आव्हानात्मक परिस्थितीला सामोरे जावे लागत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी काय महत्त्वाचे?
दागिने आणि हिरे उत्पादन क्षेत्रातील कंपन्यांवर लक्ष ठेवणाऱ्या गुंतवणूकदारांसाठी, येणाऱ्या तिमाहीत मागणीचा हा कल टिकून राहील की नाही हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. जूनमध्ये सोन्याच्या कमी किमतींमुळे फायदा झाला असला तरी, भविष्यातील कामगिरी जागतिक मागणी स्थिर राहण्यावर अवलंबून असेल. तसेच, नामांकित एजन्सींसाठी GST लागू करण्याबाबत सरकारकडून येणारे कोणतेही अपडेट्स महत्त्वाचे ठरतील, कारण यामुळे मोठ्या निर्यातदारांसाठी कार्यक्षम भांडवलाचा (working capital) दबाव कमी होऊ शकतो आणि पुरवठा साखळी सुधारू शकते.