पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी गरज असेल तेव्हाच सोने खरेदी करण्याचे आवाहन केल्याने सणासुदीच्या काळात सोन्याची मागणी **१०-१२%** नी कमी होण्याची शक्यता आहे. मात्र, रेकॉर्ड किमती आणि 'ओल्ड गोल्ड एक्सचेंज' धोरणामुळे नामांकित ज्वेलर्सना महसूल वाढीची आशा आहे.
भारतीय सुवर्ण बाजार सध्या एका कठीण टप्प्यातून जात आहे. वाढत्या किमती आणि सरकारी पातळीवर करण्यात आलेले संयमाचे आवाहन यामुळे खरेदीच्या पद्धती बदलत आहेत. इंडिया बुलियन अँड ज्वेलर्स असोसिएशनच्या (IBJA) अंदाजानुसार, सणासुदीच्या काळात सोन्याच्या विक्रीत १०-१२% ची घट अपेक्षित आहे.
किमतींची मोठी उडी
सोन्याच्या किमतीत गेल्या वर्षभरात मोठी वाढ झाली आहे. सप्टेंबर २०२५ मध्ये ₹११,१०० प्रति ग्रॅम असलेला सोन्याचा भाव सप्टेंबर २०२६ पर्यंत ₹१५,५०० प्रति ग्रॅमवर पोहोचला आहे. ही जवळपास ३९% दरवाढ ग्राहकांच्या खिशाला कात्री लावणारी ठरली आहे.
रिटेलर्सची नवी रणनीती
विक्रीचे प्रमाण (Volume) कमी होणार असले तरी, Senco Gold & Diamonds सारख्या मोठ्या कंपन्या 'व्हॅल्यू-ड्रिव्हन ग्रोथ'वर लक्ष केंद्रित करत आहेत. या आर्थिक वर्षात २५% पेक्षा जास्त महसूल वाढवण्याचे त्यांचे उद्दिष्ट आहे. यासाठी ज्वेलर्स आता हलके दागिने, कमी कॅरेटचे दागिने आणि डायमंड कलेक्शनवर अधिक भर देत आहेत.
दुसरीकडे, 'ओल्ड गोल्ड एक्सचेंज' (जुने सोने देऊन नवीन दागिने घेणे) ही संकल्पना लोकप्रिय होत आहे. अनेक ग्राहकांसाठी हे आता सोन्याच्या खरेदीचे मुख्य साधन बनले असून, काही ज्वेलर्सच्या व्यवसायात या एक्सचेंजचा वाटा ५०% पर्यंत पोहोचला आहे.
संघटित क्षेत्राचे वर्चस्व
क्रिसिल रेटिंग्सच्या (CRISIL Ratings) मते, असंगठित स्थानिक ज्वेलर्सकडून बाजारपेठेचा वाटा मोठ्या ब्रँड्सकडे वळत आहे. FY२८ पर्यंत संघटित खेळाडूंचा मार्केट शेअर ५०% पर्यंत पोहोचण्याची शक्यता आहे, जो FY२५ मध्ये ३८% होता. मोठ्या ब्रँड्सकडे असलेली विश्वासार्हता आणि एक्सचेंज स्कीम्स राबवण्याची क्षमता त्यांना स्थानिक व्यापाऱ्यांच्या तुलनेत सरस ठरवत आहे.
गुंतवणूकदारांसाठी धोके
सोन्याच्या वाढत्या किमतींमुळे इन्व्हेंटरी मॅनेजमेंट आणि प्रॉफिट मार्जिनवर दबाव वाढला आहे. १५% कस्टम ड्युटी आणि जागतिक तणावाचा सोन्याच्या पुरवठा साखळीवर आणि ग्राहकांच्या मानसिकतेवर होणारा परिणाम आगामी काळात अधिक स्पष्ट होईल. नवरात्री आणि लग्नसराईच्या काळात मागणी कशी राहते, यावरच कंपन्यांचा नफा अवलंबून असेल.