भारतात अंडी आणि चिकनच्या दरात तब्बल ३५ ते ४० टक्क्यांची वाढ झाली आहे. मका आणि सोयाबीनच्या वाढत्या किमती आणि उत्पादनातील २५ टक्क्यांची कपात यामुळे बाजारात तुटवडा निर्माण झाला असून महागाईचा फटका सर्वसामान्यांच्या खिशाला बसत आहे.
महागाईचा भडका आणि वाढते दर
देशातील किरकोळ बाजारात अंडी आणि चिकनचे दर गगनाला भिडले आहेत. वार्षिक आधारावर हे दर ३५% ते ४०% नी वधारले आहेत. अनेक शहरांमध्ये एका अंड्याची किंमत ₹१४ पर्यंत पोहोचल्याने सर्वसामान्यांच्या घरगुती बजेटवर ताण आला आहे. पोल्ट्री उद्योगातील एकूण खर्चाच्या ७०% वाटा हा केवळ पक्ष्यांच्या खाद्यावर खर्च होतो, त्यामुळे कच्च्या मालाच्या किमती वाढल्याचा थेट परिणाम अंतिम उत्पादनावर झाला आहे.
मका आणि इथेनॉलचा पेच
या महागाईच्या मूळ कारणांकडे पाहिल्यास, मका आणि सोयाबीनच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ कारणीभूत आहे. सध्या भारतातील एकूण मका उत्पादनापैकी सुमारे ३७% वाटा इथेनॉल निर्मितीसाठी (Biofuel mandate) वळवला जात आहे. यामुळे पोल्ट्री खाद्य बनवणाऱ्या कंपन्यांना कच्चा माल मिळवणे कठीण झाले असून मागणी आणि पुरवठ्यामध्ये मोठी दरी निर्माण झाली आहे.
उत्पादनात २५ टक्क्यांची मोठी कपात
नुकसानीचा फटका टाळण्यासाठी, पोल्ट्री उत्पादकांनी आपले उत्पादन २५% नी कमी करण्याचा निर्णय जून २०२६ मध्ये घेतला. यामध्ये 'पॅरेंट ब्रीडर स्टॉक्स' कमी केल्यामुळे पुरवठा साखळीवर दीर्घकालीन परिणाम झाला आहे. पक्ष्यांची संख्या कमी केल्यामुळे बाजारात निर्माण झालेली ही कृत्रिम टंचाई येणाऱ्या काळातही दर चढे ठेवण्यास कारणीभूत ठरेल.
हवामानाचा फटका आणि भविष्यातील आव्हाने
२०२६ मधील उष्णतेची लाट आणि अनियंत्रित पावसाचा फटका पोल्ट्रीच्या उत्पादकतेवर बसला आहे. अनेक छोट्या व्यावसायिकांनी भांडवलाच्या अभावामुळे आपले काम थांबवले आहे. गुंतवणुकीच्या दृष्टीने पाहिले तर, सरकारचे ऊर्जा धोरण (इथेनॉल) आणि अन्न महागाई यांचा हा संघर्ष आगामी हिवाळ्याच्या हंगामात अधिक तीव्र होण्याची शक्यता आहे.