भारताची खाद्य तेलाची आयात ऑक्टोबर २०२६ मध्ये **१.७४ दशलक्ष मेट्रिक टन**वर पोहोचली आहे, जो गेल्या २६ महिन्यांतील उच्चांक आहे. दिवाळीच्या मागणीमुळे आणि सरकारी शुल्कात कपात केल्यामुळे ही वाढ झाली असली, तरी कमकुवत रुपया आणि रिफायनरीजवरील दबावाकडे गुंतवणूकदारांचे लक्ष असणे गरजेचे आहे.
भारत हा जगभरातील भाजीपाला तेलाचा सर्वात मोठा ग्राहक आहे. ऑक्टोबर २०२६ मध्ये भारताने केलेल्या आयातीत गेल्या महिन्याच्या तुलनेत १३ टक्क्यांची वाढ नोंदवण्यात आली आहे. सण-उत्सवाच्या काळात बाजारात तेलाचा तुटवडा भासू नये म्हणून स्थानिक रिफायनरीजनी मोठ्या प्रमाणावर साठा करून ठेवला होता.
विक्रमी साठा आणि धोरणात्मक निर्णय
या कालावधीत सोयाबीन तेलाची (Soyoil) आयात विक्रमी ६,५३,००० मेट्रिक टन झाली आहे. पाम तेलाची (Palm Oil) आयात ६ टक्क्यांनी वाढून ८,६६,००० मेट्रिक टन झाली आहे, तर सूर्यफूल तेलाची (Sunflower Oil) आयात दुप्पट होऊन २,२३,००० मेट्रिक टनवर पोहोचली आहे. सप्टेंबरमध्ये सरकारने कच्चे आणि रिफाईंड तेलावरील बेसिक इम्पोर्ट ड्युटीमध्ये कपात केली होती, ज्याचा थेट फायदा आयातीला झाला आहे.
रिफायनरीजसमोरील आर्थिक आव्हाने
आयातीचे आकडे जरी सकारात्मक दिसत असले, तरी रिफायनरी कंपन्यांसाठी परिस्थिती आव्हानात्मक आहे. भारतीय रुपयामध्ये वर्षभरात ८.१ टक्क्यांची घसरण झाली आहे, ज्यामुळे परदेशातून तेल आयात करणे अधिक महाग पडत आहे. वाढीव साठ्यामुळे कंपन्यांना अधिक वर्किंग कॅपिटलची (Working Capital) गरज भासत आहे.
गुंतवणूकदारांनी हे लक्षात घेतले पाहिजे की, जर जागतिक बाजारातील किमती बदलल्या किंवा रिटेल किमतींवर सरकारी मर्यादा आल्या, तर रिफायनरी कंपन्यांच्या नफ्यावर (Margin Compression) मोठा परिणाम होऊ शकतो. या क्षेत्राचा नफा हा इंडोनेशिया, मलेशिया, अर्जेंटिना, ब्राझील, रशिया आणि युक्रेन यांसारख्या देशांतील पुरवठा साखळीवर आणि तेथील बायोडिझेल धोरणांवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून आहे.