IFSCA ने India International Bullion Exchange (IIBX) साठी 'गुड डिलिव्हरी गाईडलाईन्स २०२६' जाहीर केले आहेत. सोन्याच्या व्यापारात पारदर्शकता आणि नैतिक स्त्रोत (Ethical Sourcing) सुनिश्चित करण्यासाठी हे कठोर ESG नियम लागू करण्यात आले आहेत.
व्यापारातील बदल आणि उद्दिष्टे
International Financial Services Centres Authority (IFSCA) ने गिफ्ट सिटीतील (GIFT City) IIBX साठी नवीन मार्गदर्शक तत्त्वे जाहीर केली आहेत. यापुढे केवळ सोन्याची शुद्धता किंवा वजन पाहून चालणार नाही, तर आता ESG (Environmental, Social, and Governance) मानकांचे पालन करणे अनिवार्य असेल.
रिफायनर्ससाठी आव्हाने
या नवीन नियमांमुळे सोन्याचा उगम (Origin) सिद्ध करणे रिफायनर्ससाठी बंधनकारक झाले आहे. यामध्ये खाणीतून काढलेले सोने, जुन्या दागिन्यांचे पुनर्चक्रण आणि मॅन्युफॅक्चरिंग स्कॅपचा समावेश होतो. हे नियम London Bullion Market Association (LBMA) आणि OECD च्या जागतिक मानकांनुसार बनवण्यात आले आहेत.
या बदलांमुळे कंपन्यांना त्यांच्या अंतर्गत गव्हर्नन्स सिस्टममध्ये गुंतवणूक करावी लागेल आणि वारंवार स्वतंत्र ऑडिट्स (Independent Audits) करून घ्यावे लागतील. विशेषतः लहान रिफायनर्ससाठी हे पालन करणे खर्चिक ठरू शकते, ज्यामुळे त्यांच्या नफ्यावर (Profit Margins) दबाव येण्याची शक्यता आहे. निकषात न बसल्यास रिफायनर्सना IIBX मधून बाहेर काढले जाऊ शकते.
भविष्यातील संधी
भारत हा जगातील सोन्याचा दुसरा मोठा ग्राहक आहे. या नियमांमुळे भारतीय सोन्याच्या व्यापाराला एक जागतिक ओळख मिळेल आणि आंतरराष्ट्रीय संस्थात्मक गुंतवणूकदार (Institutional Investors) याकडे आकर्षित होतील. यामुळे किमती शोधण्याची प्रक्रिया (Price Discovery) अधिक सुलभ होईल आणि जागतिक स्तरावर भारताचा प्रभाव वाढेल.