सोन्याच्या भावात ऐतिहासिक उसळी शक्य! 'या' ५ कारणांमुळे भाव **$६,०००** प्रति औंसपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज

सोन्यामागील मोठे संरचनात्मक बदल: 'सेफ हेवन' पेक्षाही जास्त महत्त्व

सोन्याच्या किमतीत सातत्याने होणारी वाढ आता केवळ भू-राजकीय तणावापुरती मर्यादित राहिलेली नाही, तर त्यामागे बाजारात मोठे संरचनात्मक बदल घडत आहेत. जगभरातील सेंट्रल बँक्स आता आपल्या डॉलर मालमत्तेतून (Dollar Assets) बाहेर पडून सोन्यामध्ये गुंतवणूक करत आहेत. २०२५ मध्येच सेंट्रल बँकांनी तब्बल ८६३ टन सोनं खरेदी केलं असून, हा ट्रेंड २०२६ पर्यंतही असाच कायम राहण्याची अपेक्षा आहे. या मोठ्या गुंतवणुकीसोबतच, गोल्ड-ईटीएफमध्ये (Gold ETFs) येणारा पैसाही विक्रमी पातळीवर पोहोचला आहे. जानेवारी २०२६ मध्ये जागतिक गोल्ड ईटीएफमध्ये १९ अब्ज डॉलर ($19 Billion) इतकी मोठी गुंतवणूक झाली, ज्यामुळे व्यवस्थापनाखालील एकूण मालमत्ता (Assets Under Management) ६६९ अब्ज डॉलर ($669 Billion) वर पोहोचली आहे. यावरून हे स्पष्ट होते की, सोनं आता केवळ 'सेफ हेवन' (Safe Haven) म्हणून नाही, तर संस्थात्मक पोर्टफोलिओचा (Institutional Portfolios) एक महत्त्वाचा भाग बनत आहे, कारण सरकार कर्ज आणि डॉलरच्या अस्थिरतेबद्दल चिंता व्यक्त करत आहेत.

भू-राजकीय घडामोडी आणि चलनातील चढ-उतार

जरी सोन्याच्या मागणीचे मूळ भक्कम असले, तरी सध्याच्या किमतींवर भू-राजकीय घडामोडी आणि चलनातील चढ-उतार यांचा परिणाम दिसून येतो. पुन्हा वाढलेले व्यापार तणाव आणि जागतिक अनिश्चितता यामुळे गुंतवणूकदार सावध भूमिका घेत आहेत, ज्यामुळे सोन्याकडे अधिक कल वाढत आहे. फेब्रुवारी २०२६ च्या अखेरीस, Comex गोल्ड $५,१६०-$५,२०० प्रति औंसच्या आसपास व्यवहार करत होते, तर MCX फ्युचर्स सुमारे ₹१,५९,४२० प्रति १० ग्रॅम होते. अमेरिकन डॉलरची कामगिरीही इथे महत्त्वाची भूमिका बजावते; सामान्यतः डॉलर मजबूत झाल्यास सोन्याला फटका बसतो, परंतु सध्या डी-डॉलरायझेशन (De-dollarization) ट्रेंडमुळे डॉलर कमकुवत होण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे सोन्याला अधिक आधार मिळेल. तसेच, फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) पुढील व्याजदर कपातीबाबतच्या संकेतांवरही बाजाराचे लक्ष लागले आहे, कारण याचा सोन्यावरील संधी खर्चावर (Opportunity Cost) परिणाम होतो.

तेजीचा अंदाज: मोठे अंदाज आणि गुंतवणुकीचा प्रवाह

अनेक मोठ्या वित्तीय संस्थांनी २०२६ मध्ये सोन्याच्या किमतीत सातत्यपूर्ण वाढीचा अंदाज वर्तवला आहे. JPMorgan Global Research नुसार, २०२६ च्या अखेरीस सोन्याचा भाव $५,००० प्रति औंसपर्यंत पोहोचू शकतो, तर काही विश्लेषकांच्या मते तो $६,००० प्रति औंसपर्यंतही जाऊ शकतो. Goldman Sachs ने २०२६ च्या अखेरीस सोन्याचा टार्गेट प्राईस (Target Price) वाढवून $५,४०० केला आहे, तर ANZ ने दुसऱ्या तिमाही २०२६ साठी $५,८०० प्रति औंसचा अंदाज दिला आहे. सेंट्रल बँक्सची खरेदी आणि फेडरल रिझर्व्हकडून व्याजदर कपात होण्याची अपेक्षा यांसारख्या कारणांमुळे सोन्याची किंमत वाढत राहील, असे या विश्लेषकांचे मत आहे.

मंदीचा धोका: अस्थिरता आणि फेडरल रिझर्व्हची अनिश्चितता

सोन्याच्या किमतीत एवढी मोठी तेजी असतानाही, यात लक्षणीय अस्थिरता (Volatility) असण्याची शक्यता आहे. भू-राजकीय तणाव अचानक कमी झाल्यास किंवा फेडरल रिझर्व्हने व्याजदर कपातीऐवजी वाढवण्याचे संकेत दिल्यास, किमतीत अचानक मोठी घसरण (Profit-taking) होऊ शकते. याशिवाय, औद्योगिक मागणीमुळे चांदीमध्ये (Silver) सोन्यापेक्षा जास्त वेगाने वाढ होताना दिसत आहे, पण चांदीच्या बाबतीत आर्थिक मंदीचा धोका जास्त असतो. त्यामुळे, सोन्याचे दीर्घकालीन फंडामेंटल्स (Fundamentals) मजबूत असले तरी, गुंतवणूकदारांनी अल्पकालीन चढ-उतारांसाठी तयार राहावे, असा सल्ला विश्लेषकांनी दिला आहे.

पुढील वाटचाल

एकंदरीत, २०२६ मध्ये सोन्याची किंमत मजबूत राहण्याचा अंदाज आहे. सेंट्रल बँक्सची खरेदी, ईटीएफमधील गुंतवणूक आणि कमी व्याजदर यांसारख्या कारणांमुळे सोन्याला आधार मिळत राहील. मात्र, भू-राजकीय घडामोडी आणि फेडरल रिझर्व्हच्या धोरणांमुळे किमतीत मोठी अस्थिरता येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. गुंतवणूकदार दीर्घकालीन तेजी आणि अल्पकालीन घसरण या दोन्ही शक्यतांचा विचार करून निर्णय घेत आहेत.