१६ जुलै रोजी अमेरिका आणि इराणमधील वाढत्या तणावामुळे डॉलर मजबूत झाला, परिणामी सोने आणि चांदीच्या फ्युचर्समध्ये घसरण झाली.
भू-राजकीय तणाव आणि डॉलरचा प्रभाव
१६ जुलै रोजी भारतीय बाजारात सोने आणि चांदीच्या दरात घट दिसून आली. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील घसरणीचा परिणाम भारतीय बाजारातही जाणवला. मल्टी कमोडिटी एक्सचेंज (MCX) वर ऑगस्ट महिन्याच्या सोन्याचा कॉन्ट्रॅक्ट 0.45% नी घसरून ₹1,41,206 प्रति १० ग्रॅमवर व्यवहार करत होता. त्याचबरोबर, सप्टेंबर महिन्याच्या चांदीच्या कॉन्ट्रॅक्टमध्ये 0.57% ची घसरण होऊन दर ₹2,19,370 प्रति किलोग्रॅमवर आला होता.
या घसरणीचे मुख्य कारण म्हणजे अमेरिका आणि इराण यांच्यातील वाढता भू-राजकीय तणाव. जेव्हा मध्य पूर्वेतील तणाव वाढतो, तेव्हा गुंतवणूकदार सुरक्षित गुंतवणूक म्हणून अमेरिकन डॉलरकडे वळतात, ज्यामुळे डॉलर मजबूत होतो. सोने आणि चांदीचे दर जागतिक स्तरावर डॉलरमध्ये मोजले जात असल्याने, डॉलर मजबूत झाल्यास इतर चलनांमध्ये खरेदी करणाऱ्यांसाठी या धातू महाग होतात. यामुळे मागणी कमी होते आणि दर घसरतात.
या परिस्थितीमुळे जागतिक कच्च्या तेलाच्या दरातही अस्थिरता दिसून येत आहे. तेलाचे दर वाढल्यास महागाई वाढण्याची शक्यता असते, ज्यामुळे मौल्यवान धातूंच्या भविष्यावर परिणाम होतो.
आर्थिक आकडेवारी आणि फेडरल रिझर्व्हचे धोरण
अमेरिकेतील ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) डेटानुसार महागाई कमी होत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. सामान्यतः, महागाई कमी झाल्यामुळे सोन्याला आधार मिळतो, कारण व्याजदर कमी होण्याची शक्यता असते, ज्यामुळे सोन्यासारख्या नॉन-यील्ड मालमत्ता बॉण्ड्सच्या तुलनेत अधिक आकर्षक ठरतात. मात्र, सध्याच्या परिस्थितीत भू-राजकीय तणाव आणि डॉलरची मजबूती या सकारात्मक घटकांवर मात करत आहे.
गुंतवणूकदार अमेरिकेच्या फेडरल रिझर्व्हच्या पुढील धोरणांवर बारीक लक्ष ठेवून आहेत. उच्च व्याजदर सोन्यातील गुंतवणुकीला परावृत्त करतात, कारण सोन्यावर कोणतेही व्याज किंवा लाभांश मिळत नाही. फेडरल रिझर्व्ह महागाई नियंत्रणात ठेवण्यासाठी आणि आर्थिक वाढीला पाठिंबा देण्यासाठी प्रयत्न करत असताना, बाजारातील व्यापारी सावध पवित्रा घेत आहेत.
पुढील काळात, फेडरल रिझर्व्ह अधिकाऱ्यांची विधाने आणि अमेरिका-इराण संबंधांमधील घडामोडींवर बाजारातील सहभागी लक्ष ठेवतील. डॉलर इंडेक्स आणि बॉण्ड यील्डमधील बदल हे देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोने आणि चांदीच्या दिशा निश्चित करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण घटक ठरतील.