Whalesbook
गुंतवणूकदारांची 'सेफ हेवन'कडे धाव: आकडे काय सांगतात?
जानेवारी 2026 हा महिना भारतीय गुंतवणूकदारांसाठी एक मोठा बदल घेऊन आला. इक्विटी मार्केटमधील अस्थिरता आणि जागतिक अनिश्चिततेच्या पार्श्वभूमीवर, गुंतवणूकदारांनी मोठ्या प्रमाणावर आपला पैसा सोन्या-चांदीसारख्या सुरक्षित मालमत्तांमध्ये गुंतवला. गोल्ड (Gold) आणि सिल्व्हर (Silver) ETFs आणि Funds of Funds (FoFs) मध्ये SIP द्वारे आलेली ₹1,441 कोटींची गुंतवणूक, जानेवारी 2025 मध्ये आलेल्या ₹371 कोटींच्या तुलनेत चौपटीने वाढली आहे. ही वाढ दर्शवते की गुंतवणूकदार अधिक सुरक्षित ठिकाणी पैसा ठेवण्यास प्राधान्य देत आहेत.
इक्विटी फंड्सला मागे टाकत गोल्ड ईटीएफची आघाडी
या वर्षीचा आकडा विशेष लक्षवेधी आहे कारण गोल्ड ETFs ने स्वतःहून ₹24,040 कोटींचा निव्वळ (Net) इनफ्लो आकर्षित केला, जो इक्विटी म्युच्युअल फंडांनी जमा केलेल्या ₹24,028 कोटींपेक्षा किंचित जास्त आहे. हे इतिहासात पहिल्यांदाच घडले आहे की गोल्ड ETF मधील गुंतवणूक इक्विटी फंड्सपेक्षा जास्त आहे. सिल्व्हर ETFs ने देखील ₹9,463 कोटींचा भरीव इनफ्लो पाहिला. या संपूर्ण ट्रेंडमुळे गोल्ड आणि सिल्व्हर ETFs ची एकत्रित मालमत्ता (AUM) जानेवारीमध्ये ₹3 लाख कोटींचा विक्रमी टप्पा ओलांडून ५ महिन्यांत जवळपास तिप्पट झाली आहे. केवळ जानेवारी महिन्यात गोल्ड आणि सिल्व्हर ETFs मध्ये 12 लाख नवीन गुंतवणूकदार जोडले गेले, जे या मालमत्ता वर्गाची वाढती लोकप्रियता दर्शवते.
या बदलामागील प्रमुख कारणं काय?
गुंतवणूकदार सोन्या-चांदीकडे वळण्यामागे अनेक जागतिक आणि आर्थिक कारणं आहेत. वाढलेले भू-राजकीय तणाव (Geopolitical tensions), व्यापार युद्धाची भीती (Trade uncertainties) आणि अमेरिकन डॉलरमधील कमजोरी (Weakening US dollar) यांमुळे सोन्यासारख्या धातूंना 'सेफ हेवन' म्हणून अधिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे. याव्यतिरिक्त, प्रमुख मध्यवर्ती बँकांकडून व्याजदर कपातीची (Interest Rate Cuts) अपेक्षा असल्याने, सोन्यासारख्या उत्पन्न न देणाऱ्या मालमत्ता ठेवण्याचा संधी खर्च (Opportunity Cost) कमी झाला आहे, ज्यामुळे ते अधिक आकर्षक बनले आहेत. गेल्या वर्षी, या कारणांमुळे सोन्या-चांदीने भारतीय इक्विटी बाजाराला मागे टाकले होते. तरीही, भारतीय शेअर बाजारातील सध्याचे मूल्यांकन (Valuations) आकर्षक असले तरी, गुंतवणूकदारांचा तात्काळ कल हा संरक्षणात्मक मालमत्तांकडे (Defensive Assets) झुकलेला दिसतो. यामुळे गोल्ड ETF होल्डिंग्ज जानेवारी 2026 मध्ये 110 टन ओलांडून गेली आहेत. गोल्ड ETF मधील इनफ्लो आता भारताच्या एकूण सोन्याच्या आयातीच्या 22% आणि सिल्व्हर ETF इनफ्लो सिल्व्हर आयातीच्या 52% पर्यंत पोहोचले आहेत, ज्यामुळे जानेवारीत भारताच्या वस्तू व्यापार तुटीत (Goods Trade Deficit) जवळपास $35 अब्ज वाढ झाली आहे.
विश्लेषकांचे मत आणि पुढील शक्यता
सध्या सोन्या-चांदीतील वाढती गुंतवणूक ही सुरक्षिततेची मागणी दर्शवत असली तरी, काही विश्लेषक चिंता व्यक्त करत आहेत की गुंतवणूकदार तेजीच्या शिखरावर (Peak of a rally) असलेल्या बुलियन मार्केटमध्ये (Bullion Market) धावत आहेत. सोन्याच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ अस्थिरतेचे कारण ठरू शकते. सोन्या-चांदीच्या आयातीमध्ये झालेली ही वाढ भारताच्या व्यापार संतुलनावर (Trade Balance) दबाव आणत आहे. तसेच, जरी सोन्या-चांदीसारख्या धातूंमुळे पोर्टफोलिओला स्थिरता मिळत असली, तरी 2025 मध्ये दिसलेली एकतर्फी रॅली (One-way rally) कायम राहण्याऐवजी आता त्यात स्थिरता (Consolidation) येण्याची शक्यता आहे. दीर्घकाळात, कंपन्यांच्या नफ्याच्या वाढीमुळे (Corporate Earnings Growth) इक्विटीने सोन्या-चांदीला नेहमीच मागे टाकले आहे. ही सध्याची गुंतवणूक इक्विटीपासून कायमस्वरूपी दूर जाण्याऐवजी केवळ एक तात्पुरती मालमत्ता पुनर्रचना (Temporary reallocation) असू शकते, विशेषतः जेव्हा इक्विटीचे मूल्यांकन जास्त महाग वाटत नाही.
भविष्यातील दृष्टिकोन
2026 साठी, विश्लेषकांचा दृष्टिकोन मिश्र आहे. जागतिक अनिश्चितता कायम राहिल्याने सोन्या-चांदी पोर्टफोलिओचे संरक्षण (Portfolio Hedge) म्हणून महत्त्वाचे राहतील आणि स्थिरता देतील अशी अपेक्षा आहे. मात्र, काही जणांच्या मते, इक्विटी पुन्हा एकदा नेतृत्व मिळवू शकते. सुधारणा होत असलेला कमाईचा मार्ग (Earnings trajectories) आणि देशांतर्गत धोरणात्मक पाठबळामुळे (Policy tailwinds) निफ्टी 50 (Nifty 50) पुढील वर्षात सुमारे 10% किंमत परतावा (Price Returns) देईल असा अंदाज आहे. तथापि, दोन्ही मालमत्ता वर्गांमध्ये (Asset Classes) अस्थिरता कायम राहण्याची शक्यता आहे. संतुलित पोर्टफोलिओसाठी, सोन्या-चांदीमध्ये साधारणपणे 10-15% चे शिस्तबद्ध वाटप (Disciplined Allocation) करण्याचा सल्ला दिला जातो. सुरक्षित मालमत्तांना असलेली सध्याची पसंती दर्शवते की जागतिक आर्थिक परिस्थिती जसजशी विकसित होत राहील, तसतसे सोन्या-चांदी गुंतवणूकदारांच्या धोरणाचा एक महत्त्वाचा, जरी कमी प्रभावी, भाग बनून राहतील.