सोन्याच्या भावात मोठी घसरण! फेडच्या व्याजदर वाढीच्या इशाऱ्याने 'हा' मोठा झटका

ऐतिहासिक तेजीनंतर मोठी दुरुस्ती

सोन्याच्या किमतींनी 2026 च्या सुरुवातीला $5,602 चा सर्वकालीन उच्चांक गाठला होता. त्यानंतर मात्र, 20% ची मोठी घसरण दिसून आली असून, सध्या $4,430-$4,495 च्या पातळीवर व्यवहार होत आहेत. ही घसरण ऑक्टोबर 2022 मध्ये $1,500 वरून झालेल्या 275% च्या प्रचंड तेजीनंतर पाहायला मिळत आहे. यापूर्वी 1974-1976, 1980 आणि 2011-2015 या काळातही मोठ्या तेजीनंतर किमतींमध्ये लक्षणीय घट झाली होती, हेच नमुने पुन्हा एकदा दिसून येत आहेत.

प्रमुख आर्थिक दबाव

सोन्याच्या किमतींवर अनेक आर्थिक घटकांचा दबाव आहे.

• फेडरल रिझर्व्हचे संकेत: मार्च 2026 मध्ये फेडरल रिझर्व्हने (Fed) व्याजदर 3.50%-3.75% वर स्थिर ठेवले आहेत. महागाई (Inflation) कायम असल्याने व्याजदर दीर्घकाळ उच्च राहतील, असे संकेत दिले आहेत. 2026 साठी महागाईचा अंदाज 2.7% आहे. महत्त्वाचे म्हणजे, वर्षासाठी केवळ एकाच व्याजदर कपातीची अपेक्षा व्यक्त केली आहे, जी पूर्वीच्या अंदाजांपेक्षा पूर्णपणे वेगळी आहे. यामुळे सोनं, ज्यावर व्याज मिळत नाही, ते धारण करण्याची किंमत वाढली आहे.
• युनायटेड स्टेट्स डॉलरची मजबुती: मध्य पूर्वेतील संघर्ष आणि हॉर्मुझची सामुद्रधुनी बंद झाल्याने वाढलेल्या भू-राजकीय तणावामुळे युनायटेड स्टेट्स डॉलर इंडेक्स (DXY) 100 च्या वर गेला आहे. यामुळे इतर चलन वापरणाऱ्यांसाठी सोनं महाग झालं आहे.
• तेलाच्या वाढत्या किमती: मध्य पूर्वेतील संघर्षामुळे पुरवठ्याच्या चिंता वाढल्याने ब्रेंट क्रूड तेल $115 प्रति बॅरलच्या जवळ पोहोचले आहे. यामुळे महागाईच्या चिंता वाढल्या असून फेडरल रिझर्व्ह अधिक सावध झाला आहे. फेब्रुवारी 2026 मध्ये वार्षिक महागाई दर 2.4% होता, परंतु वाढीव अंदाजांमुळे हा दर आणखी वाढू शकतो.

इतर मौल्यवान धातूंमध्येही अस्थिरता

चांदीने जानेवारी 2026 मध्ये $120 प्रति औंसचा उच्चांक गाठल्यानंतर आता $90-$94 च्या पातळीवर आहे. 2026 साठी सरासरी $81 आणि काही अंदाजानुसार $175+ पर्यंत जाण्याची शक्यता आहे. प्लॅटिनममध्येही मासिक 20% पेक्षा जास्त घट झाली असली तरी, वार्षिक आधारावर त्यात 88% ची वाढ कायम आहे.

सोनं दबावाखाली का आहे?

सोन्याच्या सध्याच्या किमतींवर फेडरल रिझर्व्हची धोरणे, डॉलरची वाढती ताकद आणि सोनं धारण करण्याची वाढलेली किंमत हे प्रमुख कारणं आहेत. बाजारातील अपेक्षा बदलल्याने आणि गुंतवणूकदारांनी नफा कमावल्यानेही किमतींवर परिणाम झाला आहे.

सोन्याला अंतर्भूत आधार

या सर्व दबाव असूनही, सोन्याला अंतर्गत आधार मिळत आहे. अनेक मध्यवर्ती बँका (Central Banks) आपल्या परकीय चलन साठ्यातून डॉलरचा वाटा कमी करून सोन्याची खरेदी वाढवण्याची योजना आखत आहेत. 2026 मध्ये 68% बँका अधिक खरेदी करतील अशी अपेक्षा आहे. चीन, भारत आणि तुर्कीसारखे देश तसेच नवीन खरेदीदार यांच्यामुळे सोन्याच्या किमतींना आधार मिळत राहील.

विश्लेषकांचे अंदाज

2026 साठी सोन्याच्या किमतींबाबत विश्लेषकांमध्ये मतभेद आहेत. जे.पी. मॉर्गन (J.P. Morgan) आणि वेल्स फार्गो (Wells Fargo) सारख्या संस्था वर्षाअखेरीस $5,000 ते $6,300 पर्यंत जाण्याचा अंदाज वर्तवत आहेत, तर बँक ऑफ अमेरिका (Bank of America) $5,000 च्या आसपास अंदाज लावत आहे. रॉयटर्सचा (Reuters) सरासरी अंदाज $4,746 आहे. मात्र, भू-राजकीय घडामोडी आणि महागाईचा प्रभाव पाहता किमतींमध्ये चढ-उतार अपेक्षित आहेत.