Whalesbook
Tariff अनिश्चिततेचा प्रभाव
आज, २ Feb 2026 रोजी सोन्याच्या किमतींनी बाजारात एक वेगळीच चाल दाखवली. अमेरिकन सुप्रीम कोर्टाने राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या tariff लावण्याच्या अधिकारांवर मर्यादा आणण्याचा निर्णय दिल्यानंतर सुरुवातीला थोडी अनिश्चितता पसरली. कोर्टाने निकाल दिला की 'International Emergency Economic Powers Act (IEEPA)' अंतर्गत राष्ट्राध्यक्षांना tariff लादण्याचा अधिकार नाही [14, 19, 32, 35]. मात्र, प्रशासनाने तातडीने 'Trade Act of 1974' च्या कलम 122 अंतर्गत 10% ची जागतिक tariff लागू केली, आणि नंतर ती 15% पर्यंत वाढवण्याचे संकेत दिले [14, 33, 39, 44].
यामुळे trade friction कमी होण्याऐवजी, अमेरिकेच्या भविष्यातील trade policy बद्दलची अनिश्चितता वाढली. यामुळे gold ची सुरक्षित आश्रय (safe-haven) म्हणून मागणी वाढली [5, 39]. या अनिश्चिततेचा परिणाम म्हणून, सुरुवातीला सोन्याच्या किमतींमध्ये थोडी घट दिसून आली. MCX वर सोने सुमारे $5,197 प्रति औंस होते, जे मागील 24 तासांत 0.53% ने कमी होते. Comex वर सोमवारी किंमत सुमारे $5,136 होती [1, 4].
बाजार विश्लेषकांच्या मते, ही अस्थिर trade policy आर्थिक दृष्टिकोन तरल ठेवत आहे, ज्यामुळे gold मधील गुंतवणूक वाढत आहे [4]. मध्य पूर्वेतील तणाव आणि अमेरिका-इराण अणुऊर्जा वाटाघाटीतील अडथळे यांसारखे भू-राजकीय (geopolitical) धोके देखील gold चे आकर्षण वाढवत आहेत [4, 6, 39]. अमेरिकन डॉलर निर्देशांक (US Dollar Index) सुमारे 97.8 वर स्थिरावला होता, ज्यामुळे dollar मधील कमजोरीमुळे gold ला आणखी पाठबळ मिळाले [6, 8, 39].
तांत्रिक (Technical) ब्रेकआउट आणि तेजीचे संकेत
जागतिक अनिश्चिततेपलीकडे, २ Feb 2026 रोजी सोन्याच्या किमतींवर तांत्रिक (technical) ब्रेकआउटचाही मोठा प्रभाव दिसला. MCX वर ₹1,55,000 आणि CME वर $5,000 च्या आसपास आधार (base) तयार केल्यानंतर, सोन्याने $5,130 च्या मागील consolidaton ceiling ला यशस्वीपणे पार केले [4].
या तांत्रिक यशामुळे तेजीचे (bullish) momentum पुन्हा सुरू झाले. पुढील प्रतिकार (resistance) $5,300 (सुमारे ₹1,63,000) आणि त्याहून वर $5,400 (सुमारे ₹1,66,000) पर्यंत आहे [4, 6]. या ब्रेकआउटमुळे केवळ short-covering ऐवजी नवीन खरेदी स्वारस्य (buying interest) दिसून आले आहे. विश्लेषकांच्या मते, सोन्याची किंमत लवकरच ₹1.61 लाख प्रति 10 ग्रॅमपर्यंत पोहोचू शकते [5].
स्थूल आर्थिक (Macroeconomic) घटक आणि मागणी
अनेक स्थूल आर्थिक (macroeconomic) घटक gold च्या वाढत्या प्रवाहांना बळ देत आहेत. मध्यवर्ती बँकांकडून (Central Banks) gold ची खरेदी 2025 मध्ये 863.3 टन पर्यंत मंदावली असली तरी, जी मागील वर्षाच्या तुलनेत 21% नी कमी आहे, ती ऐतिहासिकदृष्ट्या अजूनही उच्च पातळीवर आहे. ही खरेदी 2010-2021 च्या सरासरी 473 टन पेक्षा खूप जास्त आहे [13, 15, 27]. डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करणे आणि भू-राजकीय hedgling ची गरज या कारणांमुळे हा मागणीचा प्रवाह कायम आहे [34].
त्याचबरोबर, गुंतवणूकदारांची मागणी, विशेषतः gold-backed ETFs द्वारे, जानेवारी 2026 मध्ये विक्रमी ठरली. जागतिक ETFs मध्ये $19 अब्ज ची वाढ झाली आणि एकूण होल्डिंग 4,145 टन पर्यंत पोहोचले [11, 26]. विविधीकरण (diversification) आणि किमतीतील वाढीच्या शक्यतेमुळे (speculation) गुंतवणूकदारांचा gold मधील रस वाढला आहे [7, 11].
फेडरल रिझर्व्हच्या (Federal Reserve) स्वातंत्र्याबद्दलच्या चिंता आणि विकसित अर्थव्यवस्थांमधील सार्वभौम कर्जाचा (sovereign debt) वाढता विस्तार यामुळे gold हे चलनविषयक धोरण (monetary policy) आणि आर्थिक स्थिरतेसाठी (fiscal durability) एक hedge म्हणून अधिक आकर्षक ठरत आहे [34]. gold आणि real interest rates यांच्यातील संबंध व्यस्त असतो; जसे real yields कमी होतात, तसे gold अधिक आकर्षक बनते [12, 38].
अमेरिकेची Q4 GDP वाढ 1.4% पर्यंत कमी झाली असली तरी, core inflation स्थिर राहिले. यामुळे फेडरल रिझर्व्हच्या व्याजदर कपातीवरील अपेक्षा गुंतागुंतीच्या बनल्या आहेत [33]. तरीही, संभाव्य चलनविषयक शिथिलता (monetary easing) आणि कमकुवत होणारा अमेरिकन डॉलर gold सारख्या non-yielding मालमत्तांसाठी अनुकूल आहे [22, 25, 39].
संभाव्य धोके (Risk Factors)
या तेजीच्या वातावरणानंतरही, काही संभाव्य धोके (headwinds) आहेत. जानेवारी 2026 च्या शेवटी बाजारात मोठी अस्थिरता दिसली, ज्यात gold ने 1980 नंतरची सर्वात मोठी दैनिक टक्केवारीतील घट अनुभवली, त्यानंतर लगेचच मोठी वाढ झाली [31, 37]. ही अस्थिरता चलनविषयक धोरणातील बदलांना आणि चीनसारख्या ठिकाणाहून येणाऱ्या speculative capital flows ला gold च्या किमती कशा संवेदनशील आहेत हे दर्शवते, ज्यामुळे बाजारात अचानक घसरण होऊ शकते [31, 37].
मध्यवर्ती बँकांची खरेदी मंदावली असली तरी, gold च्या वाढलेल्या किमतींची टिकाऊपणा (sustainability) यावर प्रश्नचिन्ह आहे. जर महागाईच्या (inflation) अपेक्षा कमी झाल्या किंवा real interest rates लक्षणीयरीत्या वाढल्या, तर दीर्घकालीन मागणी चालवणारे घटक (demand drivers) कमकुवत होऊ शकतात [2, 27]. जर महागाई नियंत्रणात आणण्यासाठी फेडरल रिझर्व्हने अनपेक्षितपणे व्याजदर वाढवले, तर gold च्या किमतींवर दबाव येऊ शकतो.
तसेच, gold मायनिंग स्टॉक्स (gold mining stocks) बचावात्मक मालमत्ता (defensive assets) मानल्या जात असल्या तरी, त्यांना 2026 मध्ये उत्पादन अंदाज, खर्च वाढ आणि प्रकल्पांच्या वेळापत्रकासंबंधी (project timelines) आव्हानांचा सामना करावा लागू शकतो [9]. चांदी (Silver), जी gold ची जवळची सहकारी (peer) आहे आणि अनेकदा gold च्या तेजीचे प्रतिबिंब असते, ती देखील स्वतःच्या अस्थिरतेचा आणि औद्योगिक मागणीतील बदलांचा सामना करते, जरी तिची अलीकडील कामगिरी मजबूत राहिली आहे [4, 18, 24].
विश्लेषकांचे अंदाज (Analyst Outlook)
पुढील वाटचालीसंदर्भात, 2026 साठी gold चे विश्लेषक अंदाज (analyst forecasts) मोठ्या प्रमाणात आशावादी आहेत, तरीही बाजारातील गुंतागुंत लक्षात घेता त्यात विविधता आहे. J.P. Morgan Global Research च्या अंदाजानुसार, gold ची किंमत 2026 च्या अखेरीस $5,000 प्रति औंस पर्यंत पोहोचू शकते, आणि दीर्घकाळासाठी $6,000 प्रति औंस पर्यंत जाण्याची शक्यता आहे. गुंतवणूकदार आणि मध्यवर्ती बँकांची सततची मागणी यामागे आहे [2].
Goldman Sachs ने वर्षाअखेरीस $5,400 चे लक्ष्य ठेवले आहे, तर Wells Fargo $6,100 ते $6,300 चा अंदाज व्यक्त करत आहे [3]. या अंदाजांमध्ये सततच्या महागाईच्या चिंता, मध्यवर्ती बँकांची खरेदी आणि भू-राजकीय तणाव यांचा समावेश आहे [3]. USAGOLD चे अंदाज $4,400 ते $6,300 पर्यंत आहेत, ज्यात महागाईचे कल (trends), फेडची धोरणे आणि भू-राजकीय घडामोडींचा प्रभाव दिसून येतो [3].
इतर अंदाजानुसार, gold $4,700 ते $6,500 दरम्यान व्यवहार करू शकते, ज्यात अलीकडील टोकाच्या (extremes) किमतींनंतर consolidation ची शक्यता आहे. gold मध्ये गुंतवणूक करण्याचा मूलभूत (fundamental) युक्तिवाद कायम आहे, ज्यात उच्च real interest rates, डॉलरचे स्ट्रक्चरल डायनॅमिक्स, मध्यवर्ती बँकांची मागणी आणि भू-राजकीय धोके यांचा समावेश आहे [37]. सध्याच्या किमतींवर, कमी सर्वसमावेशक टिकाऊ खर्चासह (low all-in sustaining costs) gold उत्पादकांचे मार्जिन लक्षणीयरीत्या वाढण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे त्यांच्या मूल्यांकनात (valuations) बदल दिसून येईल [34].